شبکه‌های اجتماعی به مثابه حوزه‌ عمومی: تحلیل پژوهش‌های انجام‌شده در ایران

نویسندگان
محسن نیازی 1
سجاد سرحد 2
سجاد مرادی 3
راضیه شاهرودی 4
1 -عضو هیأت علمی گروه جامعه شناسی دانشکدهی علوم انسانی دانشگاه کاشان
2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه کاشان
3 دانشجوی دکتری ارتباطات اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی
4 دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی، دانشگاه کاشان.
چکیده
فضایِ مجازی را می‌توان عرصه­ای پیچیده از روابط انسانی در تمامی ابعاد و لایه‌های دانست که در عصر مدرن، در میانِ جهانِ اجتماعیِ کنشگران ظهور نموده و تا حدی نیز جای خود را در جامعه ایران بازکرده است. این فضایِ ایجاد شده انسانی دارایِ سطوح و کارکردهای گوناگونی است که درخور تأمل، اندیشه­ورزی و تبیین علمی است. بر این مبنا، هدف اساسی این مقاله، بررسیِ انتقادیِ مباحثِ مرتبط با پژوهش­های علمی است که ذیلِ عنوان ارتباط بینِ نسبتِ شبکه‌های اجتماعی و ایده حوزه عمومی در معنای هابرماسی کلمه نگارش شده­اند.
 روش پژوهش حاضر تحلیلِ متن است. متونی که مورد تحلیل قرار گرفتند و حجم نمونه، نُه کارِ پژوهشی است که به روش نمونه‌گیری اشباع نظری انتخاب شده­اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که پژوهشگران در این عرصه قائل به دو خوانش از شبکه اجتماعیِ فیس­بوک هستند که در دو تیپ آرمانیِ مخالفان و موافقان قرار می‌گیرند. نگارندگانِ مقاله برآنند که می‌توان از استدلال‌های پژوهشی صورت­گرفته در این مقالات پژوهشی فراتر رفت و خوانشی مشروط از فضایِ مجازی به‌مثابه حوزه عمومی داشت. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A survey on studies on Social network as public sphere in Iran

نویسندگان English

Mohsen Niazi 1
Sajad Sarhad 2
Sajad Moradi 3
Razieh Shahroudi 4
1 Kashan University
2 Phd Student
3 PhD Student
4 KAshan Uinversity
چکیده English

Cyberspace could be defined as a complex area of human relations in all dimensions and layers which has appeared in the social world of actors and nearly found its place in Iran society in the modern era. This created human space has various levels and functions which are worthy of reflection, deliberation and scientific explanation. Based on that, this article aims to critically scrutiny the issues related to the scientific researches which follow the relationships between social networking sites and the idea of Habermas's public sphere.
The method of this research is text analysis, and its sample size is nine research works which have been analyzed. The results suggest that researchers in this field believe in two readings of the social network of Facebook, which are two ideal types: pros and cons. The authors believe that it's possible to go beyond the arguments made in these research articles and have a conditional reading of the cyberspace as a public sphere.

کلیدواژه‌ها English

Public Sphere
social networking sites
Ideal Space Situation
Communication Action
- اباذری، یوسف (1392)، خرد جامعه­شناسی، تهران، تهران، طرح نو.
- احمدی، بابک (1386)، مدرنیته و اندیشه انتقادی، تهران، مرکز.
- استونز، راب (1390)، متفکرانِ بزرگ جامعه‌شناسی، ترجمه مهرداد میردامادی، تهران، مرکز.
- اُوث ویت، ویلیام (1393)، یورگن هابرماس، ترجمه حسن چاوشیان و لیلا جوافشانی، تهران، آمه.
- بشیریه، حسین (1391)، تاریخِ اندیشه‌های سیاسی در قرن بیستم (جلد اول)، تهران، نی.
- جلایی پور، حمیدرضا و جمال محمدی(1391)، نظریه‌های متأخر جامعه‌شناسی، تهران، نی.
- ریتزر، جورج (1390)، نظریه جامعه‌شناسی در دورانِ معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، علمی و فرهنگی.
- رجبی، زهره (1389)، بازنمایی گرایش‌های سیاسی کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی مجازی با مطالعه‌ی موردی فیس‌بوک، پایان‌نامه‌ کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم اجتماعی.
رسولی­، محمدرضا؛ بندگی منفرد، سعیده (1393)، تحلیل محتوای مضامین فرهنگی و اجتماعی در شبکه­های اجتماعی (موردپژوهی: فیس­بوک و جوانان شهر تهران)، فصلنامه مطالعات فرهنگ و ارتباطات، شماره 27، پاییز 1393
- سعیدی مقدم، مهری (1390)، بررسی تعامل کنشگری در حوزه‌ عمومی مجازی و واقعی در بین دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا همدان، پایان‌نامه‌ کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی.
- سیدمن، استیون (1390)، کشاکشِ آراء در جامعه‌شناسی، ترجمه هادی جلیلی، تهران، نی.
- سید‌ علوی، سید مسعود؛ نقیب‌السادات، سیدرضا (1391)، حوزه عمومی در فضای مجازی: مؤلفه‌های شکل‌گرفته حوزه عمومی مجازی از دیدگاه کارشناسان علوم ارتباطات و علوم سیاسی در دانشگاه‌های ایران، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 57.
- کاستلز، مانوئل (1384)، عصر اطلاعات؛ اقتصاد، جامعه و فرهنگ: ج دوم، ترجمه احمد علیقلیان و حسن چاوشیان، تهران، طرح‌نو.
- گل‌محمدی، احمد (1386)، گفت‌وگو در دنیای مجازی (تأثیر فناوری‌های ارتباطاتی-اطلاعاتی بر گفت‌وگو میان فرهنگ‌ها)، پژوهش علوم سیاسی، شماره 4.
- میلنر، اَندرو و جف براوویت (1393)، نظریه‌های فرهنگی معاصر، ترجمه جمال محمدی، تهران، ققنوس.
- میناوند، محمدقلی (1385)، اینترنت و توسعه‌ی سیاسی: حوزه‌ی عمومی در فضای سایبرنتیک، پژوهش علوم سیاسی، شماره 2.
- میناوند، محمدقلی (1387)، مقدمه‌ای بر اینترنت و توسعه‌ سیاسی (حوزه عمومی در فضای سایبرنتیک)، فصلنامه سیاست، شماره 2.
- نش، کیت (1392)، جامعه‌شناسی سیاسیِ معاصر، ترجمه محمدتقی دلفروز، تهران، کویر.
- هابرماس، یورگن (1390)، دگرگونی ساختاری در حوزه عمومی، ترجمه جمال محمدی، تهران، نی.
- هولاب، رابرت (1386)، یورگن هابرماس و نقد حوزه عمومی، ترجمه حسین بشیریه، تهران، نی.
- یزدخواستی، بهجت؛ عدلی‌پور، صمد؛ کیخائی، الهام (1392)، حوزه عمومی و گفتگو در فضای مجازی شبکه‌های اجتماعی (بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر گفتگوی میان فرهنگ‌ها)، مطالعات فرهنگ و ارتباطات، شماره 53.
- یزدخواستی، بهجت؛ عدلی‌پور، صمد؛ سپهری، آسیه (1392)، تحلیل محتوای صفحات و گروه‌های شبکه اجتماعی فیس‌بوک با نظریه حوزه عمومی هابرماس، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، شماره 1.
جامعه فرهنگ رسانه
دوره 5، شماره 20
پاییز 1395
صفحه 73-86

  • تاریخ دریافت 24 خرداد 1396