شباهت و تمایز منطق نظری توکویل و وبر پیرامون نقش مذهب در تحولات اجتماعی مدرن

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسنده
گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران
چکیده
توکویل و وبر در تحلیل خود از ماهیت جامعه‌ی مدرن و نیز تحولات بنیادین آن نقش مذهب را به عنوان یک علت مؤثر مورد مطالعه قرار داده‌اند. از نظر آن دو عوامل و زمینه‌های مختلفی در پدیدآیی نهادها و نظام های مدرن نقش داشته اند و مذهب در این میان تنها یکی از علل مهم محسوب می‌شود. در این نوشتار سعی بر آن است تا ضمن تشریح بنیان‌های اصلی الگوی ئتوریکی که وبر و توکویل برای تحلیل نسبت مذهب با واقعیت اجتماعی تئوریزه کرده‌اند مهم‌ترین تمایزها و شبهاهت‌های منطقی که در بحث آن دو وجود دارد، استنتاج شود. بدین منظور نخست معضل نظری و بحران جامعه‌شناختی که آن دو در خصوص جامعه‌ی مدرن مطرح کرده‌اند، تشریح خواهد شد. سپس منطق و قواعد نظری که بنیان تحلیل آن دو را تشکیل می‌دهد، توضیح داده خواهد شد و در نهایت از خلال این مباحث با مقایسه‌ی تطبیقی هر دو الگوی تئوریک به تفاوت‌ها و شباهت‌های آن پرداخته می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The similarity and distinction between the theoretical logic of Tocqueville and Weber about the role of religion in modern social Changes

نویسنده English

narges souri
Department of Sociology/Faculty of Social Sciences/University of Tehran
چکیده English

In their analysis of the nature of modern society, as well as its fundamental changes, Tocqueville and Weber studied the role of religion as an effective cause. In terms of these two, various factors and fields have played a role in the emergence of modern institutions and systems, and religion only is one of the most important reasons for this. In this paper, it is attempted meanwhile explaining the main foundations of the theoretical model that Weber and Tocqueville have theorized to analyze the relationship between religion and social fact, conclude the most important distinctions and Logical similarities that exist in the discussion of these two. To this end, the first Will be described the theoretical and sociological crisis that they have raised about modern society. Then, the logic and theoretical rules that form the basis of their analysis will be explained, and finally, through these topics with comparative comparisons, both theoretical models are compared to the differences and similarities.

کلیدواژه‌ها English

ethos
Tyranny of the majority
Crisis of Meaning
Inclusiveness
Theoretical Logic
آرون، ریمون (1387) مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه‌شناسی. ترجمه‌ی باقر پرهام. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
بودن، ریمون (1384) مطالعاتی در جامعه شناسان کلاسیک جلد 1. مترجم: باقر پرهام. تهران: نشر مرکز.
توکویل، الکسی (1391) انقلاب فرانسه و رژیم پیش از آن، ترجمه: محسن ثلاثی. تهران: انتشارات مروارید.
توکویل، الکسی (1392) دموکراسی در آمریکا. ترجمه: رحمت‌الله مراغه‌ای. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
توکویل، الکسی (1394) دموکراسی در آمریکا جلد دوم. ترجمه: بزرگ نادرزاد. تهران: انتشارات فرهنگ جاوید.
ترنر، برایان (1390) ماکس وبر و اسلام. ترجمه: سعید وصالی. تهران: نشر مرکز.
فروند، ژولین (1362) جامعه‌شناسی ماکس وبر. ترجمه: عبدالحسین نیک گوهر. تهران: نشر نیکان.
منتسکیو، بارون دو (1370) روح القوانین به انضمام درآمدی بر روح القوانین جلد اول. ترجمه‌ی محمد مددپور. تهران: انتشارات امیرکبیر.
منتسکیو، بارون دو (1370) روح القوانین به انضمام درآمدی بر روح القوانین جلد 2. ترجمه علی اکبر مهتدی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
ماکیاولی، نیکولا (1377) گفتارها. ترجمه‌ی محمد حسن لطفی. تهران: نشر خوارزمی.
وبر، ماکس (1392) روش‌شناسی علوم اجتماعی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نش مرکز.
وبر، ماکس (1391) اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری، ترجمه عبدالکریم رشیدیان و پریسا منوچهری کاشانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
وبر، ماکس (1392) دین قدرت جامعه، ترجمه احمد تدین، تهران: انتشارات هرمس.
وبر، ماکس (1374) اقتصاد و جامعه، ترجمه عباس منوچهری، تهران: نشر مولی.
وبر، ماکس (1390) دانشمند و سیاست‌مدار. ترجمه احمد نقیب زاده، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
هوتر، ژاک کنن (1379) توکویل. ترجمه بزرگ نادر زاده، تهران: نشر مرکز.
دوره 9، شماره 37
زمستان 1399
صفحه 41-69

  • تاریخ دریافت 27 آبان 1396
  • تاریخ پذیرش 04 آذر 1396