تحلیل شناختی–رسانه‌ای برساخت سبک زندگی در محتوای تولید شده توسط اینفلوئنسرهای محبوب نوجوانان در اینستاگرام

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه صدا وسیما
2 دانشگاه علامه طباطبایی
10.22034/scm.2026.562871.1977
چکیده
این مقاله با هدف تبیین مکانیسم‌های شناختی–رسانه‌ای پنهانی انجام شده است که اینفلوئنسرهای جریان غالب اینستاگرام از طریق آن‌ها، طرح‌واره‌های کلیدی «تصویر بدن»، «موفقیت»، «روابط اجتماعی» و «مصرف» را در ذهن نوجوانان ایرانی معماری می‌کنند. پژوهش با رویکرد کیفی–تفسیری و روش تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار انجام شده و محتوای ۲۱ اینفلوئنسر ایرانی، به‌مثابه اسناد دیجیتال، مورد تحلیل قرار گرفته است. چارچوب نظری مطالعه بر تعامل سه سطح تحلیل تأکید دارد: آسیب‌پذیری‌های شناختی نوجوانان (فعال‌سازی سیستم ۱، سوگیری‌های ادراکی)، محیط مهندسی‌شده و الگوریتمی اینستاگرام و کنشگری استراتژیک اینفلوئنسرها در بهره‌گیری از جذابیت‌های بصری و پاداش‌های اجتماعی فوری. یافته‌ها نشان می‌دهد جریان غالب، طرح‌واره‌هایی مبتنی بر بدن کالایی‌شده، موفقیت مادی/نمایشی، روابط فردگرایانه و مصرف‌گرایی افراطی را بازتولید می‌کند؛ درحالی‌که جریان اقلیت الگوهای بدیل و واقع‌گرایانه‌تری ارائه می‌دهد. اینستاگرام در این فرایند همانند «کارگاه معماری شناختی» عمل کرده و به شکل‌دهی نقشه‌های ذهنی نسل نوجوان کمک می‌کند. نتایج پژوهش ضرورت تقویت سواد رسانه‌ای شناختی، سیاست‌گذاری آگاهانه مبتنی بر شناخت مخاطب جوان و توجه به سازوکارهای شناختی در تنظیم‌گری محتوای دیجیتال را برجسته می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A cognitive-media analysis of lifestyle construction in content produced by popular teen influencers on Instagram

نویسندگان English

Mohammad Khalaji 1
Hossein BasirianJahromi 2
1 IRIB Uni
2 Allameh Tabataba'i University
چکیده English

This article aims to explain the hidden cognitive–media mechanisms through which mainstream Instagram influencers construct key schemas of body image, success, social relationships, and consumption in the minds of Iranian adolescents. The study employs a qualitative–interpretive approach and a directed qualitative content analysis, examining the digital content of 21 Iranian influencers. The theoretical framework emphasizes the interaction of three analytical levels: adolescents’ cognitive vulnerabilities (System 1 activation and perceptual biases), Instagram’s engineered and algorithmic environment, and influencers’ strategic agency in leveraging visual appeal and instant social rewards.



Findings indicate that the dominant stream of influencers reproduces schemas centered on commodified bodies, material/display-oriented success, individualistic social relations, and excessive consumerism, while a minority stream offers more balanced and realistic alternatives. Instagram, in this process, functions as a “cognitive architecture workshop,” contributing to the shaping of adolescents’ mental maps. The results highlight the necessity of strengthening cognitive media literacy, designing informed youth-centered media policies, and paying attention to cognitive mechanisms in digital content regulation.

کلیدواژه‌ها English

cognitive schemas
body image and success
influencer
Instagram
Iranian Adolescents

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 24 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 07 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 13 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 24 خرداد 1405