مطالعه پدیدارشناختی تجارب زیستة سواد رسانه ای دانش آموزان دختر پایه پنجم و ششم استان یزد

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
زینب ماندگاری 1
محسن شاکری 2
سمیه طالبیان 2
1 دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
10.22034/scm.2024.204350
چکیده
همزمان با شروع کرونا و تغییر شیوة آموزش، رسانه بیش از پیش در دسترس دانش‌آموزان قرار گرفت و به طور ناخواسته آن‌ها را در معرض انواع آسیب‌های رسانه‌ای قرارداد. با توجه به این که رسانه همچون شمشیری دو لبه عمل می‌کند و یک روی آن آسیب بوده و روی دیگر آن رشد است، همین امر، لزوم توجه به آموزش سواد رسانه‌ای در بین افراد جامعه و به ویژه دانش‌آموزان را آشکار می‌سازد. در این راستا این پژوهش با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی و روش سه مرحله‌ای اسمیت، تجارب زیسته ده نفر از دختران پایه پنجم و ششم استان یزد را که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، بررسی کرد. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه‌ساختار‌یافته بود. یافته‌ها نشان دهندة دو مضمون اصلی «آشنایی و آگاهی کار با رسانه» و «پرهیز از آسیب‌ها» بود که هرکدام دارای 6 مقوله فرعی می‌باشند. در سطح آشنایی و آگاهی کار با رسانه: 1-آموختن کار با رسانه، 2-تشخیص صحت و سودمندی، 3-حفظ امنیت، 4-هدفمندی، 5-مدیریت زمان، 6-اعتماد و انتخاب رسانه، به صورت مضمون فرعی مشخص شد و در سطح پرهیز از آسیب‌ها، 6 مضمون فرعی: 1- عدم نشر اکاذیب،2- دوری از مخاطب ناشناس و ناباب، 3-عوارض جسمی، 4-عوارض روانی، 5- تظاهر، 6-آسیب‌های اخلاقی، از مصاحبه‌ها استخراج گردید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Phenomenological Investigation of lived experiences of media literacy of 5th and 6th grade female students in Yazd province

نویسندگان English

Zeynab Mandegari 1
Mohsen Shakeri 2
Somaye Talebian 2
1 Department of Psychology and Educational sciences, Yazd University, Yazd, Iran
2 Department of Psychology and Educational sciences, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده English

At the same time as the start of Corona and the change in the way of education, the media became more accessible to students and unintentionally exposed them to all kinds of media harm. Because the media acts like a double-edged sword, there is damage on one side and growth on the other, and this highlights the need to pay attention to media literacy education among members of the community, especially students. In this regard, this article examined the lived experiences of ten fifth and sixth grade girls in Yazd province who were selected by purposive sampling method using phenomenological approach and data analyzed with Smith three-step method. The tool of this research was semi-structured interview. The findings showed the two main themes of "familiarity and awareness of working with the media" and "avoidance of harm", each of which has 6 sub-categories. At the level of familiarity and awareness of working with the media, the importance of 1- learning to work with the media, 2- recognizing accuracy and usefulness, 3- maintaining security, 4- purposefulness, 5- time management, 6- trust and choosing the media as a sub-theme were identified. At the level of avoiding harms, 6 sub-themes: 1- Do not spread lies, 2- Avoiding unknown and ugly audience, 3- Physical effects, 4- Psychological effects, 5- Pretending, 6- Moral harms, were extracted from the interviews.

کلیدواژه‌ها English

lived experience
media literacy
phenomenology
social networks

  •  

    • اجاق، سیده زهرا. (1397). آموزش سواد رسانه‌ای به کودکان: معرفی شاخص‌های محتوای آموزش سواد رسانه‌ای در دبستان. فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 14(53)، 221-247.
    • اسدی، ناصر. (1399). رابطه میان مصرف و سواد رسانه‌ای خبری دانش‌آموزان دبیرستانی شهر تهران. دین و ارتباطات، 27(57)، 17-56.
    • اشرفی، احسان.(1393). بررسی تاثیر اینترنت در روابط اجتماعی نوجوانان؛ موردمطالعه: دانش‌آموزان دوره دوم دبیرستان شهرستان پردیس. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شرق تهران.
    • انصاری، سعید؛ سراجی، فرهاد و یوسف­زاده، محمدرضا. (1400). چیستی، چرایی و چگونگی آموزش سواد رسانه‌ای در دوره‌ی ابتدایی. فصلنامه فن­آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 11(4)، 127-174.
    • بابایی، سید مجتبی.(1398). بررسی رابطه بین سواد رسانه­ای و آگاهی از حقوق شهروندی (مورد مطالعه: شهروندان تهرانی). پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران شرق.
    • بهادری خسروشاهی، جعفر و برقی، عیسی. (1397). نقش سواد رسانه ای والدین و هویت اجتماعی بر مصرف رسانه ای دانش آموزان. مطالعات رسانه­های نوین، 4(14)، 290-316.
    • بهرادفر، امیر.(1398). رابطه سواد رسانه‌ای با کیفیت زندگی و سلامت اجتماعی کارکنان دانشگاه فرهنگیان خراسان رضوی. پایان­نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه حکیم سبزواری.
    • بهرامی، اکبر.(1393). بررسی رابطه بین ویژگی­های شبکه اجتماعی فیس­بوک در جذب جوانان تهرانی. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شرق.
    • ترک زاده، جعفر؛ مرزوقی، رحمت­اله؛ محمدی، مهدی؛ محمدی، حبیب و جوکار، ناصر.(1397). تدوین برنامه درسی آموزش سواد رسانه­ای در راستای بسط امنیت اجتماعی: یک مطالعه­ی کیفی. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی.2(38)،113-132.
    • ساده، سید مهدی.(1396). نقص سواد رسانه‌ای دبیران و خبرنگاران در ارتقای سطح تولیدات خبری فرهنگی. پایان­نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شرق.
    • سالاریان، عنایت؛ صالحی امیری، سیدرضا؛ سلطانی فر، محمد؛ قیومی، عباسعلی و ابطحی، عطاء­اله.(1398). بررسی چگونگی آموزش سواد رسانه‌ای برای دانش‌آموزان اول ابتدایی. مطالعات توسعه اجتماعی-­فرهنگی، ۸ (۳)، ۲۳۶-۲۰۹.
    • شاه­محمدی، عبدالرضا و هنجنی زاده، یگانه. (1390). بررسی میزان سواد رسانه­ای دانشجویان کارشناسی ارشد ارتباطات دانشگاه آزاد اسلامی. فرهنگ ارتباطات، 1(2)،147-201.
    • شریفی رهنمو، سعید؛ سراجی، فرهاد و شریفی رهنمو، مجید. (1399). رابطه بین میزان سواد رسانه­ای با کاهش آسیب­های اجتماعی استفاده از اینستاگرام با تأکید بر نقش پلیس (مورد مطالعه: جوانان 18 تا30 ساله شهر همدان). فصلنامه علمی مطالعات امنیت اجتماعی، 11(61)، 133-156.
    • شریفی، سیدمهدی و کرمی نومیوندی، سجاد.(1397). بررسی ابعاد آموزش سواد رسانه­ای و اطلاعاتی در نظام تعلیم و تربیت رسمی و عمومی کشور. دوفصلنامه دین و ارتباطات.25(2)،111-140.
    • صالحی، کیوان؛ بازرگان، عباس؛ صادقی، ناهید و شکوهی یکتا، محسن. (1394). بازنمایی ادراکات و تجارب زیسته معلمان از آسیب‌های احتمالی ناشی از اجرای برنامه ارزشیابی توصیفی در مدارس ابتدایی. مطالعات اندازه­گیری و ارزشیابی آموزشی، 5(9)، 59-99.
    • صبار، شاهو و هیان، داوان. (1394). عوامل مرتبط با میزان اعتماد مخاطبان به رسانه‌های نوین و سنتی (نگاهی به نوع رسانه، محتوای پیام و ویژگی‌های مخاطب). مطالعات رسانه‌های نوین, 1(4), 205-247.
    • طباطبایی، مرتضی و توکلی، غلامحسین. (1397). تقسیم پساپدیدارشناسانه روابط انسان و تکنولوژی از نظر دون آیدی و ظرفیت‏‎های آن برای اخلاق کاربری تکنولوژی. مجله پژوهش­های فلسفی،12(23)، 43-60.
    • علیقارداشی، عزت؛ سیفی، محمد؛ غفاری، خلیل و پویا، علیرضا. (۱۳۹۹). طراحی مدلی برای تبیین سواد رسانه­ای در نظام آموزشی دوره دوم متوسطه ایران (پژوهشی بر اساس نظریه مبنایی)، دین و ارتباطات، ۲۷(۲)، 296-331.
    • الفته، شهربانو؛ سرمدی، محمدرضا؛ محمدی نائینی، مژگان و جلالوندی، مهناز. (1400). طراحی و اعتباریابی الگوی آموزش سواد رسانه­ای در دوره متوسطه با رویکرد کیفی. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، 15(2)، 143-161.
    • فرقانی، محمدمهدی و خدامرادی، یاسین.(1398). نقش سواد رسانه­ای در تعدیل اعتیاد اینترنتی (مطالعه موردی: دانش­آموزان مقطع متوسطه دوم، چهارمحال و بختیاری). مطالعات فرهنگ –ارتباطات،20 (45)، 85 -.102
    • فقیهی، مهرناز و حسینی دانا، حمیدرضا.(1397). تاثیر سواد رسانه‌ای در کیفیت برنامه­های رادیو ایران از منظر کارکنان آن رادیو، پنجمین همایش بین­المللی مدیریت رسانه، تهران، https://civilica.com/doc/828870.
    • قاسم کرباسیان.(1393). نظریه گلولة جادویی. بازیابی شده در تاریخ 19/8/1402 از http://pajoohe.ir
    • مجدی زاده، زهرا و موسوی حق شناس، سید میلاد. (1399). چیستی و چرایی اخبار جعلی در عصر دیجیتال: فراتحلیل کیفی. فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه، 3(7)، 93-124.
    • محمدی، زهرا و جعفری، علی. (1399). بررسی مقایسه­ای سواد رسانه­ای دانش‌آموزان و والدین آن‌ها بر اساس طبقه‌بندی پاتر (مورد مطالعه: شهر اردبیل). فناوری آموزش و یادگیری.4(14)،1-21.
    • محمودی، سیروس. (1397). بررسی برنامه درسی دوره ابتدایی و متوسطه اول و دوم بر مبنای توجه به مؤلفه­های سواد رسانه­ای. جامعه، فرهنگ و رسانه، 7(28)،95-112.
    • محمودی، سیروس؛ رستگار، احمد و ایمانی فر، حمیدرضا. (1398). بررسی آسیب‌ها و چالش‌های آموزش سواد رسانه‌ای در مدارس. جامعه، فرهنگ و رسانه، 8(33)، 83-100.
    • مظفری پور، روح اله. (1395). پساپدیدارشناسی به مثابه رویکردی در مطالعات فناوری‌ آموزشی. پژوهش­نامه مبانی تعلیم و تربیت،6(2), 63-81.
    • مقدس‌زاده، حسن و صفاهیه، هاجر. (1396). سواد رسانه‌ای و آگاهی از آسیب‌های شبکه‌های اجتماعی. مطالعات رسانه­ای، 12 (3)، 25-35.
    • میزبانی، فریده. (1399). جایگاه سواد رسانه در نظام آموزش و پرورش. فصلنامه علوم خبری، 9(36), 173-200.
    • نظرویسی، حامد؛ یکتایار، مظفر و قاسمی، حمید. (1399). طراحی الگوی سواد رسانه­ای در ورزش. پژوهش­های ارتباطی (پژوهش و سنجش)، 27(2)، 121-149.
    • Aagaard, J. (2017). Introducing postphenomenological research: A brief and selective sketch of phenomenological research methods. International Journal of Qualitative Studies in Education, 30(6), 519-533.
    • Alighardashi, E., Seifi, M., Ghafari, K., & Poya, A. (2021). Designing a Model for Explaining Media Literacy in the Secondary Education System of Iran (Research BasedonGroundedTheory). Religion & Communication, 27(2), 296-331. (In persian).
    • Ansari,Saeid,Seraji,Farhad,Yousefzadeh,MohammadRez(2021).What, Why and How Media Literacy Education in the Primary Course. Information and Communication Technology in Educational Sciences,4(),127-174.(In persian).
    • Asady, N. (2020). Analyzing the Relationship between News Consumption and Media Literacy of High School Students in Tehran. Religion & Communication, 27(1), 17-56.(In persian).
    • E.(2014). Investigating the effects of use of internet on social relationships of adolescents, case study: second year high school students of Pardis(Master of Art Dissertation). Islamic Azad University East Tehran Branch,Faculty of science of Communicatin, M.A.(In persian).
    • Austin, E. W., Austin, B. W., Willoughby, J. F., Amram, O., & Domgaard, S. (2021). How media literacy and science media literacy predicted the adoption of protective behaviors amidst the COVID-19 pandemic. Journal of health communication, 26(4), 239-252.‏
    • Babaei,SM.(2019). The Relationship Between Media Literacy and Citizenship Awareness (Case Study: Tehran Citizens). (Master of Art Dissertation). Islamic Azad University, East Tehran Branch, M.A.(In persian).
    • Bahadorikhosroshahi, J., & Bargi, I. (2018). The role of Media literacy for parents and social identity with media consumption students. New Media Studies, 4(14), 290-316.(In persian).
    • Bahrami,A.(2014). The relationship between the absorption characteristics of the social network Facebook Iranian youth(Master of Art Dissertation). Islamic Azad University,East Tehran Branch,Faculty of Humanities.M.A.(In persian).
    • Behradfar,A.(2019).The relationship between media literacy and quality of life and social health of the staff of Farhangian University of Khorasan Razavi. (Master of Art Dissertation). Hakim Sabzevari University, Faculty of Theology and Islamic Sciences.M.A.(In persian).
    • Celik, I., Muukkonen, H., & Dogan, S. (2021). A model for understanding new media literacy: Epistemological beliefs and social media use. Library & Information Science Research, 43(4), 101-125.‏
    • Chen, D. T., Lin, T. B., Li, J. Y., & Lee, L. (2018). Establishing the norm of new media literacy of Singaporean students: Implications to policy and pedagogy. Computers & Education, 124, 1-13.
    • Datu, J. A. D., Wong, G. S. P., & Rubie-Davies, C. (2021). Can kindness promote media literacy skills, self-esteem, and social self-efficacy among selected female secondary school students? An intervention study. Computers & Education, 161, 104062.
    • Faghihi,M,Hoseini,Dana,H.(2018). The effect of media literacy status of Iran radio programs from the perspective of itsemployees Radio,5th international media management conference, (In persian). https://civilica.com/doc/828870.
    • Forghani, M. M., Khodamoradi, Y. (2019). The Role of Media Literacy in Adjustment of Internet Addiction. Journal of Culture-Communication Studies, 20(45), 85-102.(In persian).
    • Guess, A. M., Lerner, M., Lyons, B., Montgomery, J. M., Nyhan, B., Reifler, J., & Sircar, N. (2020). A digital media literacy intervention increases discernment between mainstream and false news in the United States and India. Proceedings of the National Academy of Sciences, 117(27), 15536-15545.
    • Hidayat, F. P. (2021). Media Literacy Education for Students during Learning Online the Covid-19 Pandemic. Edunesia: Jurnal Ilmiah Pendidikan, 2(3), 628-634.
    • Hypodermic needle model. Retrived November 10,2023, from(http://pajoohe.ir (Karbasian,Gh.(2014)).(In persian).
    • Jones-Jang, S. M., Mortensen, T., & Liu, J. (2021). Does media literacy help identification of fake news? Information literacy helps, but other literacies don’t. American Behavioral Scientist, 65(2), 371-388.
    • Mahmoudi, S. (2018). Study of First and Second Elementary and Secondary Curriculum Based on Media Literacy Components.Society Culture Media, 7(28), 95-112.(In persian).
    • Mahmoudi, S., Rastgar, A., Imanifar, H. (2020). Investigating the harms and challenges of teaching media literacy in schools. Society Culture Media, 8(33), 83-100. (In persian).
    • Majdizade, Z., Mousavi Haghshenas, M. (2020). The “Why & how” of Fake News in Digital Age: A Meta Analysis. Journal of Interdisciplinary Studies in Communication and Media, 3(7), 93-124. (In persian).
    • Manca, S., Bocconi, S., & Gleason, B. (2021). “Think globally, act locally”: A glocal approach to the development of social media literacy. Computers & Education, 160, 104025.
    • Mizbani, P. (2021). The place of media literacy in the education. News Science Quarterly (NS), 9(4), 173-200.(In persian).
    • Moghaddaszadeh,H, Safahieh,H.(2018). Media Literacy and Awareness of the Social Network Damages. Media Studies, 12(3), 25-35. (In persian).
    • Mohammadi,Z, Jafari, A.(2018). A Survey on Media Literacy among Secondary School Students and their Parents Based on Potter classification. Educational Technologies in Learning, 4(14), 1-21.(In persian).
    • Mozaffaripour,R. (2017). Post-phenomenology as an Approach to Study in Educational Technology. Foundations of Education, 6(2), 63-81. (In persian).
    • Nazarweisi, H., Yektayar, M., Ghasemi, H. (2020). Designing a Pattern of Media Literacy in Sport. Communication Research, 27(102), 121-149. (In persian).
    • Notley, T., & Dezuanni, M. (2019). Advancing children’s news media literacy: learning from the practices and experiences of young Australians. Media, Culture & Society, 41(5), 689-707.
    • Ojagh, S. Z. (2019). Media Education for Children: True Content for School Children. Cultural Studies & Communication, 14(53), 221-247.(In persian).
    • Olfateh,Sh,Sarmadi,M,Mohammadi,Naeeni,M,Jalalvsndi,M,(2021), Designing and validating the media literacy teaching model in secondary school with a qualitative approach .Quarterly Journal Of Educational Leadership & Administration,2(),143-161. (In persian).
    • Rasi, P., Vuojärvi, H., & Rivinen, S. (2021). Promoting media literacy among older people: A systematic review. Adult Education Quarterly, 71(1), 37-54.
    • Reisoğlu, İ., Toksoy, S. E., & Erenler, S. (2020). An analysis of the online information searching strategies and metacognitive skills exhibited by university students during argumentation activities. Library & Information Science Research, 42(3), 101019.
    • Rosenberg, H., Syed, S., & Rezaie, S. (2020). The Twitter pandemic: The critical role of Twitter in the dissemination of medical information and misinformation during the COVID-19 pandemic. Canadian Journal of Emergency Medicine, 22, 418–421.
    • Sabbar, S., & Hyun, D. (2015). What do We Trust? A Study On Credibility of New and Old Media and Relations With Medium, Content and Audience Characteristics. New Media Studies, 1(4), 205-247. (In persian).
    • Sadeh,SM. Role of media literacy of teachers and correspondents for improving cultural news products(Master of Art Dissertation). Islamic Azad University,East Tehran Branch,Faculty of Humanities. M.A.(In persian).
    • Salariyan E, Salehiamiri S R, Soltanifar M, qayyumi A.(2020) Investigating how media literacy is taught to elementary students. Quarterly Journal of Socio - Cultural Development Studies.8 (3) :209-236.(In persian).
    • Salehi, K., Bazargan, A., Sadeghi, N., & Shokoohi-Yekta, M. (2015). Representing the Teachers' Perceptions and Lived Experiences of the Possible Damages for Implementing the Descriptive Evaluation Scheme in Primary Schools. Educational Measurement and Evaluation Studies, 5(9), 59-99.(In persian).
    • Shahmohammadi,Ab, Hanjanizadeh,Y.(2011). Evaluation of Media Literacy among M.A. Students in Islamic Azad University, Tehran Central Branch. Journal of Culture-Communication Studies.1-17.(In persian).
    • Sharifee, S. M., & Karami Namivandi, S. (2019). The Study of the Dimensions of Media and Information Literacy in the Formal and Public Education System of the Country. Religion & Communication, 25(2), 111-140.(In persian).
    • Sharifi Rahnmo, M, SERAJI, F, & Sharifi Rahnmo, S. (2020). The Relationship between Media Literacy and Reduction of Social Harms ofUsing Instagram while Stressing the Role of Police. SOCIETAL SECURITY STUDIES, 11(61 ), 133-156.(In persian).
    • Strauss, A. & Corbin, J. (2008). Basics of Qualitative Research, Second Edition, London: Sage Publications
    • Tabatabaee,M.,Tavakkoli,G.(2018).Postphenomenological Division of Human Relationship with Technology from Don Ihde's View and Its Capacities for the Ethics of Using Technology. Journal of Philosophical Investigations, 12(23), 43-60.(In persian).
    • Torkzadeh, J., Marzughi, R., Mohammadi, M., Ahmadi, H., & Joukar, N. (2019). Developing a curriculum for media literacy education in order to enhance discipline and social security: a qualitative study.. Journal of New Approaches in Educational Administration, 10(38), 113-132.(In persian).
    • Tsortanidou, X., Daradoumis, T., & Barberá-Gregori, E. (2022). Convergence among imagination, social-emotional learning and media literacy: an integrative literature review. Early Child Development and Care, 192(2), 173-186.
    • Valtonen, T., Tedre, M., Mäkitalo, K., & Vartiainen, H. (2019). Media Literacy Education in the Age of Machine Learning. Journal of Media Literacy Education, 11(2), 20-36.
    • Vraga, E. K., & Tully, M. (2021). News literacy, social media behaviors, and skepticism toward information on social media. Information, Communication & Society, 24(2), 150-166.
    • Wiseman, A. M., & Wrenn, M. (2018). Critical Media Literacy for Elementary Students in an After-School Programme. Pedagogika, 68(3), 265-278.

     

     

     

جامعه فرهنگ رسانه
دوره 13، شماره 51
تابستان 1403
صفحه 223-247

  • تاریخ دریافت 12 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 11 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 21 آبان 1402