واکاوی تطبیقی نقش سیاسی اجتماعی روزنامه‌ها در عصر مشروطیت (مطالعه موردی: مقاله‌ها و سرمقاله‌های روزنامه روح‌القدس و صوراسرافیل)

نوع مقاله : علمی

نویسندگان
رامین رسول اف 1
کرامت اله راسخ 2
علی رضا بیابان نورد سروستانی 3
1 دانشجوی دکتری گروه علوم ارتباطات، پردیس علوم و تحقیقات فارس، دانشگاه آزاد اسلامی ، فارس، ایران و گروه علوم ارتباطات، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
2 دانشیار جامعه شناسی، واحد جهرم، دانشگاه آزاد اسلامی، جهرم، ایران(نویسنده مسئول)
3 استادیار علوم سیاسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی ، شیراز، ایران؛
چکیده
روزنامه‌های انقلابی در جریان انقلاب مشروطیت نقش تعیین‌کننده ایفاء کردند. دو روزنامه روح‌القدس و صوراسرافیل در میان این روزنامه‌ها برجسته هستند. روزنامه روح‌القدس در مجموع 73 سرمقاله، مقاله، مکتوب چاپ کرد که از میان آن‌ها 59 سرمقاله و مقاله، جنبه‌ی انتقادی داشت؛ به عبارت دیگر، 80 درصد از مطالب روزنامه، انتقادی بود. انتشار روزنامه صوراسرافیل از پیروزی انقلاب مشروطیت شروع شد و تا کودتای محمدعلی شاه قاجار به طول انجامید. در این مدت تعداد 32 شماره از این روزنامه منتشر شد. پژوهش حاضر با نگاهی به نقش مطبوعات در انقلاب مشروطیت، درصدد بررسی و بیان نقش این روزنامه‌ها در افزایش آگاهی مردم است. روش تحقیق این پژوهش تحلیل محتوا است. محتوا این دو روزنامه با توجه به اهداف این دو نشریه تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌های تحقیق نشان داد که این دو نشریه در جریان انقلاب مشروطه، با ترویج افکار آزادی‌خواهانه و انتقاد از نظام استبدادی سهم قابل‌ملاحظه در تحولاتی ایفا کردند که به «انقلاب مشروطیت» در ایران شهرت دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Comparative Analysis of the Socio-Political Role of Newspapers in the Age of Constitutionalism (Case Study: Articles and Editorial Articles of Roh Al-Quds and Surasrafil Newspapers)

نویسندگان English

Ramin Rasoulof 1
Keramatollah Rasekh 2
Alireza Biyabannavard Sarvestani 3
1 Scientific Board, Islamic Azad University, Jahrom Branch, Jahrom, Iran
2 Scientific Board, Islamic Azad University, Shiraz Branch, Shiraz, Iran
3 Scientific Board Member, Islamic Azad University, Shiraz Branch, Shiraz, Iran
چکیده English

Revolutionary newspapers played a decisive role during the Constitutional Revolution. The two newspapers Ruh al-Quds and Surasrafil are prominent among these newspapers. The Ruh al-Quds newspaper published a total of 73 editorials, articles, and letters, of which 59 editorials and articles were critical; In other words, 80% of the newspaper content was critical. The publication of Surasrafil newspaper started with the victory of the Constitutional Revolution and lasted until the coup d'etat of Mohammad Ali Shah Qajar. During this period, 32 issues of this newspaper were published. The present study, by looking at the role of the press in the constitutional revolution, seeks to examine and express the role of this two newspapers in raising public awareness. The research method of this research is content analysis. The content of these two newspapers is analyzed according to the goals of the them. The findings of this study show that these two newspapers acted during the constitutional revolution by promoting libertarian ideas and criticizing the authoritarian system.

کلیدواژه‌ها English

“Ruh al-Quds”
“Surasrafil”
“Socio-political role”
“Constitutional revolution”
“Iran”
آبراهامیان، یرواند (1389)؛ ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی.
باری یر، ج (1363)، اقتصاد ایران، تهران: موسسه حسابرسی سازمان صنایع ملی ایران.
بدیعی، نعیم(1377).« تحلیل محتوای مطالب 10 روزنامه تهران».رسانه، شماره9 :33-22.
براون، ادوارد (1386)؛ تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دوره مشروطیت، ترجمه محمد عباسی، تهران: نشر علم.
بشیر، حسن (1388)؛ نقش مطبوعات در فرایند نوسازی سیاسی و اجتماعی ایران در دوره قاجاریه، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
بهرامپور، شعبانعلی(1379). «غیرسازی درنشریات حزبی».رسانه، شماره11: 31-22.
پروین، ناصرالدین (1377)؛ تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی نویسان، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
خانیکی، هادی (1381)؛ قدرت، جامعه مدنی و مطبوعات، تهران: انتشارات طرح نو.
دبیر سیاقی، سید محمد (1364)، مقالات دهخدا، تهران: انتشارات تیراژه.
درودیان، ولی الله (1378)، دخوی نابغه، تهران، گل آقا.
ذاکرحسین، عبدالرحیم (1375)؛ مطبوعات سیاسی ایران در عصر مشروطیت، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
راسخ، کرامت اله (بهار و تابستان، 1398)، «میرزا صالح شیرازی و سنت گرایی بازتابی»، مطالعات ایرانی (دانشگاه کرمان)، شماره 35، 67-93.
ساروخانی، باقر (1382؛ جامعه‌شناسی ارتباطات، تهران: انتشارات اطلاعات.
صدرهاشمی، محمد (1363)؛ تاریخ جراید و مجلات ایران. (ج 2)، اصفهان: انتشارات کمال.
فدائی، غلامرضا(1387).«روزنامه مجلس، اولین روزنامه ملی دوران مشروطیت».گنجینه اسناد ،شماره18، 50-35.
قاسمی، فرید (1380)؛ مطبوعات ایران در قرن بیستم، تهران: نشر قصه.
قاضی مرادی، حسن (1384)؛ نوسازی سیاسی در عصر مشروطه ایران، تهران: نشر اختران.
قاضی‌زاده، علی‌اکبر (1379)،؛ جان‌باختگان روزنامه‌نگار، تهران: انتشارات جامعه‌ایرانیان.
کریپندورف، کلوز (1383)؛ تحلیل محتوا، ترجمه: هوشنگ نائبی، تهران: نشر نی.
کسروی، احمد (1357)؛ تاریخ مشروطه ایران، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ پنجم.
کهن، گوئل (1362)؛ تاریخ سانسور در مطبوعات ایران، (ج 2)، تهران: انتشارات آگاه.
گلبن، محمد (1363)؛ مجموعه روزنامه روح‌القدس، تهران: نشر چشمه.
لرنر، دانیل (1383)؛ گذر جامعه سنتی، ترجمه: غلام رضا خواجه سروی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
محسنیان راد، مهدی (1375)؛ انقلاب، مطبوعات و ارزش‌ها، تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.
مصطفوی، فرحناز (1395)؛ مبانی ارتباطات و توسعه، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
معتمد نژاد، کاظم (1386)؛ وسایل ارتباط جمعی، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
معتمد نژاد، کاظم (2536)؛ روش تحقیق در محتوای مطبوعات، تهران: انتشارات دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی.
معتمد نژاد، کاظم(1386 )؛ وسایل ارتباط جمعی، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
ملک‌زاده، مهدی (1362)؛ تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، تهران: نشر علمی.
مولانا، حمید (1358)؛ سیر ارتباطات اجتماعی در ایران، تهران: انتشارات دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی.
هابرماس، یورگن (1392)؛ دگرگونی ساختاری حوزه عمومی، ترجمه: جمال محمدی، تهران: نشر افکار.
یزدانی، سهراب (1386)؛ صوراسرافیل، نامه آزادی، تهران: نشر نی.
ب: روزنامه‌ها
روزنامه صوراسرافیل (تهران 1325- 1326 هجری قمری) از شماره 1 تا 32.
روزنامه روح‌القدس (تهران 1325- 1326 هجری قمری) از شماره 1 تا 28.
Abrahamian, Yervand (2010); Iran between two revolutions, translated by Ahmad Golmohammadi and Mohammad Ebrahim Fatahi, Tehran: Ney Publishing.
Bari Yer, J. (1984), Iran's Economy, Tehran: Audit Institute of National Industries Organization of Iran.
Badiei, Naeem (1998). "Content Analysis of 10 Tehran Newspapers". Rasaneh, No.9: 22-33.
Browne, Edward (2007); History of Iran's press and literature in the period of constitutionalism, translated by Mohammad Abbasi, Tehran: Alam Publishing.
Bashir, Hassan (2009); The role of the press in the process of political and social modernization of Iran during the Qajar period, Tehran: Imam Sadegh University Press.
Bahrampur, Shaban Ali (2000). "Nervization in party publications". Rasane, No. 11: 22-31.
Parveen, Naseruddin (1998); Journalism history of Iranians and other Persian writers, Tehran: University Publishing Center.
Khaniki, Hadi (2002); Power, civil society and the press, Tehran: New Design Publications.
Debir Siyaghi, Seyyed Mohammad (1985), Dehkhoda Articles, Tehran: Tiraje Publications.
Drodian, Valiullah (1999), Dakhoi Nabaghe, Tehran, Gol Agha.
Zakir Hossein, Abdur Rahim (1996); Iran's political press in the era of constitutionalism, Tehran: Tehran University Press.
Rasakh, Karamat Elah (Spring and Summer, 2018), "Mirza Saleh Shirazi and Reflexive Traditionalism", Iranian Studies (Kerman University), No. 35, 67-93.
Sarukhani, Baqir (2012); Sociology of Communication, Tehran: Information Publications.
Sadrhashmi, Mohammad (1984); History of Iranian newspapers and magazines. (Vol. 2), Isfahan: Kamal Publications.
Fedai, Gholamreza (2008). "Majles newspaper, the first national newspaper of the constitutional era". Treasure of Documents, No. 18, 35-50.
Ghasemi, Farid (2010); Iranian press in the 20th century, Tehran: Eshar Qaseh.
Ghazi Moradi, Hassan (2004); Political modernization in Iran's constitutional era, Tehran: Akhtaran Publishing House.
Ghazizadeh, Ali Akbar (2000), Journalists' deaths, Tehran: Jamia Iranian Publications.
Krippendorff, Klaus (2013); Content analysis, translation: Hoshang Naibi, Tehran: Ney Publishing.
Kasravi, Ahmed (1978); Iran's Constitutional History, Tehran: Amirkabir Publications, fifth edition.
Kohn, Goel (1983); History of Censorship in Iranian Press, (Vol. 2), Tehran: Aghat Publications.
Golban, Mohammad (1984); Ruh al-Qudos newspaper collection, Tehran: Cheshmeh Publishing.
Lerner, Daniel (2004); The transition of traditional society, translated by: Gholamreza Khaje Sarvi, Tehran: Strategic Studies Research Institute.
Mohsenian Rad, Mehdi (1996); Revolution, Press and Values, Tehran: Islamic Revolution Cultural Documents Organization.
Mostafavi, Farhanaz (2015); Basics of Communication and Development, Tehran: Payam Noor University Press.
Motamed Nejad, Kazem (2006); Mass communication tools, Tehran: Allameh Tabatabai University Press.
Motamed Nejad, Kazem (1977); Research method in press content, Tehran: Publications of Faculty of Social Communication Sciences.
Motamed Nejad, Kazem (2006); Mass communication tools, Tehran: Allameh Tabatabai University Press.
Malekzadeh, Mehdi (1979); History of Iran's Constitutional Revolution, Tehran: Scientific Publication.
Molana, Hamid (1979); The course of social communication in Iran, Tehran: Publications of the Faculty of Social Communication Sciences.
Habermas, Jürgen (2012); Structural transformation of the public sphere, translation: Jamal Mohammadi, Tehran: Afkar.
Yazdani, Sohrab (2007); Sorasarafil, Nameh Azadi, Tehran: Nei Publishing.
Soresrafil newspaper (Tehran 1907-1908 AH) from number 1 to 32.
Ruh al-Qudos newspaper (Tehran 1907-1908 AH) from number 1 to 28.
جامعه فرهنگ رسانه
دوره 11، شماره 44
پاییز 1401
صفحه 191-215

  • تاریخ دریافت 30 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 27 آبان 1401
  • تاریخ پذیرش 30 آبان 1401