بازنمایی خروج امریکا از برجام در روزنامه‌های ایران: تحلیل گفتمان انتقادی اخبار روزنامه های کیهان، رسالت، شرق، و اعتماد

نوع مقاله : علمی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی گروه روزنامه نگاری/دانشگاه علامه طباطبایی
2 کارشناسی ارشد علوم ارتباطات/ دانشگاه علامه طباطبایی (نویسنده مسئول)
چکیده
خروج ایالات متحده امریکا از برجام از جمله موضوعاتی است که طی سال‌های اخیر در صدر اخبار رسانه‌ها، به‌ویژه مطبوعات، قرار گرفته است. پژوهش پیشِ‌رو کوششی است در دستیابی به نحوۀ بازنمایی خروج امریکا از برجام در اخبار مطبوعات ایرانی (کیهان، رسالت، شرق و اعتماد) که با روش تحلیل گفتمان انتقادی انجام شده و مبتنی بر نظریه‌های گفتمان، چارچوب‌سازی، و بازنمایی است. یافته‌های پژوهش گویای آن است که گفتمان مسلط در طیف روزنامه‌های اصلاح‌طلب در قالب «گفتمان تعامل» قابل‌شناسایی بوده است و این روزنامه‌ها بر لزوم همکاری با اتحادیۀ اروپا، پایبندی ایران به تعهدات برجامی، چندجانبه‌گرایی و دستورکارهای دیپلماتیک متعدد در مورد کشورها تأکید کرده‌اند. این طیف از روزنامه‌ها با استنادهای گوناگون به تعهد ایران به برجام و رعایت آن پرداخته‌‌اند و در مقابل از بدعهدی و نقض یک‌سویۀ برجام توسط امریکا سخن گفته‌اند. از سوی دیگر، گفتمان غالب در متون روزنامه‌های اصولگرا «گفتمان مقاومت» است که با طرح دال‌هایی همچون نگاه به ظرفیت‌های داخلی، لزوم اقدام متقابل در برابر امریکا و ایستادگی در مقابل دشمن، درصددند که این رخداد را متناسب با سیاست‌های رسانه‌ای خود بازنمایی کنند. این طیف رسانه‌ای با برجسته‌کردن وجوه منفی دیگری و اشارات تاریخی راجع‌به بدعهدی و دشمنی امریکا با ایران و تأکید بر مذموم بودنِ اعتماد به امریکا و نهایتاً برجسته‌سازی نقاط مثبت خود در جایگاه نظام جمهوری اسلامی و ملت ایران، در پی بازنمایی ایده مقاومت برای مخاطب‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Representation of the US Withdrawal of JCPOA in Iranian Newspapers: A Critical Discourse Analysis of News in Keyhan, Resalat, Shargh, and Etemad Newspapers

نویسندگان English

Lida Kavousi 1
azin goodarzi 2
1 Faculty member, Department of Journalism, Allameh Tabatabaee University
2 M. A. Allameh Tabatabaee University
چکیده English

United States withdrawal from JCPOA has been one of the top headlines of the news media, specially the press, during the recent years. This research aims to study the representation of US withdrawal from JCPOA in the Iranian newspapers (Kayhan, Resalat, Shargh, and Etemad). The study has been conducted using critical discourse analysis and is based on discourse, framing and representation theories. The study results indicate that the dominant discourse in reformist newspapers is identifiable under the “interaction discourse”, and these newspapers have asserted the necessity of cooperation with the European Union, commitment to the JCPOA agreement, multilateralism, and various diplomatic agenda regarding different related countries. This range of newspapers have used various documents to refer to Iran's commitment to the nuclear deal, and in contrast, have written about the unilateral violation of the JCPOA by the United States. On the other hand, dominant discourse in fundamentalist newspapers has been identifiable under “resistance discourse” which aims to represent this event in accordance with their media policies, by emphasizing on the signs like focusing on national capacities, necessity of reciprocal action against the US and resistance against the enemy. These media seek to influence the audience and instill their intended concepts by highlighting the other party’s negative characters and referring to the history of the US disloyalty and hostility toward Iran, and insisting on despicability of reliance on the US, and finally, representing “the Idea of Resistance” for audience.

کلیدواژه‌ها English

critical discourse analysis
representation
framing
JCPOA
newspaper
تفنگ­چی، سینا و کاظمی، هاجر (1396). «تحلیل گفتمان انتقادی سیاست­های رسانه­ای بی­بی­سی فارسی: مطالعه موردی برنامه صفحه دو آخر هفته». فصلنامه مطالعات رسانه­ای 12(36-37):65-76.
خسروی‌نیک، مجید (2015). گفتمان، هویت و مشروعیت: خود و دیگری در بازنمایی­های برنامه هسته­ای ایران. ترجمه نیلوفر آقا ابراهیمی (1397). قم: لوگوس.
ذوالقدر، حسین (1391). «نقش تلویزیون در فرایند جهانی محلی شدن: ارائه مدلی در نحوه انعکاس واقعیت از دریچه تلویزیون». فصلنامه پژوهش­های ارتباطی. 19(3):129-157
رضی، حسین و خلیلی، عابد (1392). «مقایسه گفتمان پایگاه‌های الجزیره انگلیسی و پرس­تی­وی در مورد پوشش خبری درگیری­های سوریه». فصلنامه مطالعات ماهواره و رسانه­های جدید 2 (4): 45-70.
شعاریان، ابراهیم و جمشیدی، تورج (1399). «خروج از برجام و خسارت ناشی از عدم اجرای قراردادهای تجاری بین­المللی». فصلنامه حقوق عمومی. 22(69): 9-33.
عضدانلو، حمید (1380). گفتمان و جامعه. تهران: نشرنی.
علیزاده، عبدالرحمان (1392). «خبر و زندگی روزمره: گفتمان خبری رسانه­ها و خوانش مخاطبان (بررسی اخبار تلویزیون ج.ا.ا و بی­بی­سی فارسی)». پایان‌نامه دکتری دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
غرایاق زندی، داوود (1396). «مشکل ترامپ با برجام چیست؟» همدلی، 20 آبان.
فرقانی، محمدمهدی و احمدی، علی (1390). «تصویرسازی فعالیت­های هسته­ای جمهوری اسلامی ایران در شبکه­های تلویزیونی بین­المللی». پژوهش­های ارتباطی، 18 (3):63-90.
ون‌‌دایک، تئون (2004). مطالعاتی در تحلیل گفتمان: از دستور متن تا گفتمان­کاوی انتقادی. گروه مترجمان: پیروز ایزدی و دیگران (1387). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. چاپ دوم.
قجری، حسین­علی و نظری، جواد (1392). کاربرد تحلیل گفتمان در تحقیقات اجتماعی. تهران: جامعه­شناسان.
 گودرزی، آذین و کاووسی، لیدا (زیر چاپ). «بازنمایی خروج امریکا از برجام: تحلیل گفتمان انتقادی سرمقاله­های روزنامه­های کیهان، رسالت، شرق و اعتماد». فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات. بازیابی‌شده در 28 دی 1400 از
معتمد­نژاد، کاظم و مهدی­زاده تالشی، سیدمحمد (1385). «بازنمایی ایران در مطبوعات غرب: تحلیل انتقادی گفتمان نیویورک‌تایمز، گاردین، لوموند، دی‌ولت». فصلنامه علوم اجتماعی. 13(36):1-35.
مهدی­زاده، سیدمحمد (1387). رسانه­ها و بازنمایی. تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه­های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مهدی­زاده، سیدمحمد (1392). نظریه­های رسانه: اندیشه­های رایج و دیدگاه­های انتقادی. تهران: همشهری. چاپ سوم.
مهدی­زاده، سیدمحمد و علیزاده، عبدالرحمان (1393). «بازنمایی برکناری مرسی در اخبار تلویزیونی صداوسیمای ج.ا.ا و بی‌بی‌سی فارسی». فصلنامه مطالعات فرهنگ-ارتباطات. 15(25): 217-242.
یورگنسن، ماریان و فیلیپس، لوئیز (2002). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمه هادی جلیلی (1389). تهران: نشرنی.
 
Fairclough, Norman. (1989). Language and Power. London: Longman.
 
دوره 10، شماره 41
زمستان 1400
صفحه 11-46

  • تاریخ دریافت 03 بهمن 1400
  • تاریخ بازنگری 07 اردیبهشت 1401
  • تاریخ پذیرش 01 مرداد 1401