فمینیسم عامه‌پسند در اینستاگرام: تحلیل محتوای متون کنش‌گران ایرانی حوزه زنان

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
اعظم راودراد 1
میترا شمسی 2
1 استاد گروه علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، ایران.
چکیده
این پژوهش به جستجوی ردِ پای «فمینیسم عامه‌پسند» در محتواهای به‎اشتراک‎گذاشته‎شده از سوی کنشگران ایرانی حوزه زنان در بستر رسانه‌های اجتماعی می‌پردازد. به این منظور، به تحلیل کیفی محتوای نمونه‌های استخراج‌‎شده از حساب‎ کاربری پُربازدید چهار کنشگر حوزه زنان در اینستاگرام پرداخته، و کوشیده‎ایم با شناسایی مسائل پربسامد و برجسته‎شده حوزه زنان و جنسیت در این محتواها، چگونگی پرداختن به این مسائل، و راهکارهای پیشنهادشده برای آنها، به این پرسش پاسخ دهیم که آیا این متون نشان دهنده وجود گرایش به فمینیسم عامه پسند نزد کنش‎گران ایرانی فعال در حوزه زنان هستند یا خیر.
بر اساس یافته‏های پژوهش، محتواهای به اشتراک‏گذاشته‎شده و کنش‌گری کنش‎گران مورد مطالعه، دارای ویژگی‎هایی چون درگیری در حلقه بازخوردها، تمرکز افراطی بر بدن زنان، ارائه نسخه‏‌ای زیبایی‌سازی‌شده از فمینیسم، و گاه پیشنهاد راهکارهای ساده‏‌سازی‌شده و فردگرایانه برای حل نابرابری‌های مبتنی بر جنسیت هستند. همچنین نشان داده شده‌است که گرچه کنش‌گری دیجیتال فعالان مورد مطالعه می‏‌تواند به مشاهده‏‌پذیری مسائل به‌حاشیه‌رانده‌‎شده زنان ایرانی کمک کند، این کنش‌گری بیش از همه در راستای ایجاد سرمایه اجتماعی برای کنشگران بوده‌است. به علاوه، نتیجه مطالعه نشان می‏دهد که برخی پویش‌ها و کنشگری‌های فعالان مورد مطالعه را می‏‌توان ذیل فرایند قدرت‏گرفتن فمینیسم‌ عامه‌‏پسند و محبوبیت آن در مباحثات عمومی ساخته‏‌شده در فضای مجازی ایران حول مسائل زنان به شمار آورد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Popular Feminism in Iranian Instagram Content Analysis of Iranian Women’s Rights Activists Digital Material

نویسندگان English

Azam Ravadrad 1
Mitra Shamsi 2
1 Social Communication Department, Social Sciences Faculty,, University of Tehran, Tehran, Iran
2 PhD Candidate, Social Communication Department, Social Sciences Faculty,, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

The study investigates the manifestation of “Popular Feminism” in the content created and shared by Iranian Women’s rights activists on social media platforms. To do so, it is studied how women’s issues and claims are represented in these digital materials and which solutions are proposed by the activists for the gender inequality.
This work is based on qualitative content analysis of sample posts extracted from four popular Instagram accounts which are run by women’s rights activists. Besides identifying the most frequent themes in these accounts, we criticised the content as being involved in feedback loops, emphasizing women’s bodies, presenting an aestheticised version of feminism and proposing simplified individualist solutions for gender inequalities.
We also argued that however this sort of digital activism make women’s suppressed and marginalised issues and claims visible on the digital space, it is mainly a way for activists’ self-branding and it could be considered as part of a process in which popular feminist discourse is regenerated and reinforced in the Iranian digital space.

کلیدواژه‌ها English

Popular Feminism
Digital Activism
Iranian Women
Social Media Platforms
Instagram
 
اردکانی‌فرد، ز.، و رضوی‌زاده، س. (1400). «زنان تأثیرگذار اینستاگرامی؛ زنانگی بازنمایی‌شده در صفحات زنان اینفلوئنسر ایرانی». زن در فرهنگ و هنر، 13(1)، 65-90.
اسلامی، ا.، موسوی، س.، و علیخواه، ف. (1399). «سلبریتی‌های مجازی؛ غریبه‌های آشنا در عصر رسانه‌های اجتماعی». مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 16(59).
ایسپا. (1399.12.16). http://ispa.ir/Default/Details/fa/2282/73.6-.
بیچرانلو، ع.، و بوالی، ز. (1400). «تصویرسازی زنان عامه از «زن‌بودگی» در اینستاگرام فارسی از طریق استعاره‌های مفهومی». زن در فرهنگ و هنر، 13(3).
بیگوند، م.، کاظمی، ع.، و بصیریان جهرمی، ح. (1400). «سوپرمام‌ها و مفهوم مادری در فضای اینستاگرام». زن در فرهنگ و هنر، 13(1).
حمایت‌خواه، م. (1400). «تاثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر انحرافات اجتماعی زنان». انتظام اجتماعی، 13(1).
ذکایی، م.، کرمی، م.، و فرزادمنش، ش. (1399). «بازنمایی زندگی روزمره خانوادگی زنان ایرانی در اینستاگرام». فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین، 6(23)، 1-30.
راودراد، ا.، حجاری، م.، و مجدی‌زاده، ز. (1400). «بصری‌شدن زندگی روزمره زنان؛ گفتمان غالب زنان اینفلئونسر در شبکه اجتماعی اینستاگرام». مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه، 4(12).
رحیمی، پ.، و بیچرانلو، ع. (1399). «الگوهای فعالیت سایبری کنشگرایان حوزه زنان در ایران و نسبت آن با اکتیویسم در فضای واقعی». پژوهشنامه زنان. سال یازدهم تابستان 1399، 2، 33-58.
طالبیان، ح.، و طالبیان، س. (1396). «زنان و کنش‌گری در رسانه‌های اجتماعی». زن در توسعه و سیاست، 15(2)، 205-222.
عبداللهیان، ح.، و هومن، ن. (1399). «نقش شبکه‌های اجتماعی در توانمندی زنان از منظر صاحبنظران حوزه زنان، جنسیت و ارتباطات». مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 16(58).
مقیمی، م.، خانیکی، ه.، و سلطانی، س. (1399). «تحلیل گفتمان انتقادی ابعاد سه‌گانه نفرت‌پراکنی زنان علیه زنان در اینستاگرام». فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین، 6(22)، 71-97.
نجم‌آبادی، ا. (1384). «اقتدار و نمایندگی: بازبینی فعالیتهای زنان در دوره رضاشاه». گفتگو، 44، 121-151.
Abbasgholizadeh, M. (2014). 'To do something we are unable to do in Iran”: Cyberspace, the public sphere, and the Iranian women’s movement.' Signs: Journal of Women in Culture and Society, 39(4), 831-840.
LSE. (2021.07.08). 'Author Interview: Q&A with Sarah Banet-Weiser on Empowered: Popular Feminism and Popular Misogyn. https://blogs.lse.ac.uk/lsereviewofbooks/2019/03/08/author-interview-qa-with-sarah-banet-weiser-on-empowered-popular-feminism-and-popular-misogyny/
Banet-Weiser, S. (2018). 'Postfeminism and popular feminism'. Feminist Media Histories, 4(2), 152-156.
Banet-Weiser, S. (2018). Empowered: Popular feminism and popular misogyny. Duke University Press.
Banet-Weiser, S., & Portwood-Stace, L. (2017). 'The traffic in feminism: an introduction to the commentary and criticism on popular feminism'. Feminist media studies, 17(5), 884-888.
Banet-Weiser, S., Gill, R., & Rottenberg, C. (2020). 'Postfeminism, popular feminism and neoliberal feminism?' Feminist Theory, 21(1), 3-24.
Batmanghelichi, K. S., & Mouri, L.. (2017). 'Cyberfeminism, Iranian style: online feminism in post-2009 Iran'. Feminist Media Histories.3(1), 50-80.
Boyd, D.(2010).  Social network sites as networked publics: Affordances, dynamics, and implications. in A networked self. Routledge.
De Benedictis, S. O., & Rottenberg, C. (2019). MeToo, popular feminism. European Journal of Cultural Studies, 22(5-6), 718 –738.
Dejmanee, T. (2020). 'Popular feminism and teen girl fashion blogs'. Continuum, 32(3), 345-354.
Dejmanee, T., Zaher, Z., R., S., & Papa, M. J'. (2020). # MeToo;# HimToo: Popular Feminism and Hashtag Activism in the Kavanaugh Hearings. 'International Journal of Communication.
Gill, R. (2016) Post-postfeminism? New Feminist Visibilities in Postfeminist Times'. Feminist Media Studies, 16(4), 610–630.
Highfield, T., & Leave, T. (2015). 'A methodology for mapping Instagram hashtags'. First Monday, 20, 1-11.
Karimi, S. (2015). 'Iranian women’s identity and cyberspace: Case study of stealthy freedom'. Journal of Social Science Studies, 2(1), 221-233.
Karimi, S. (2018). The virtual sphere and the women’s movement in post-reform Iran. University of Melbourne.
Khazraee, E., & Novak, A. (2018). Digitally mediated protest: Social media affordances for collective identity construction'. Social Media+ Society, 4(1).
Khiabany, G. (2015). The importance of ‘social’in social media: lessons from Iran. In The Routledge companion to social media and politics (ص. 223-234).
Laestadius, L. (2017). Think before you collect: Setting up a data collection approach for social media studies." In The SAGE handbook of social media research methods. The SAGE handbook of social media research methods (ص. 573-593). در SAGE.
Mayr, P., & Weller, K. (2017). Think before you collect: Setting up a data collection approach for social media studies." In The SAGE handbook of social media research methods. The SAGE handbook of social media research methods (ص. 108-124). در SAGE.
Mayring, P. (2014). Qualitative Content Analysis: Theoretical Foundation, Basic Procedures and Software Solution. Austria: GESIS–Leibniz Institute for the Social Sciences.
Naeli, M. (2018). Internet-mediated Communication in Activists’ Internal Networks: The Case of Iranian Women’s Rights Activism. In Digital Media and the Politics of Transformation in the Arab World and Asia (ص. 113-135). Wiesbaden: Springer VS.
Rahbari, L., Dierickx, S., Coene, G., & Longman, C. (2021). 'Transnational solidarity with which Muslim women? The case of the My stealthy freedom and World Hijab Day campaigns.' Politics & Gender, 17(1), 112-135.
Rose, G. (2016). Visual methodologies: An introduction to researching with visual materials. Sage.
Rottenberg, C. (2014). 'The Rise of Neoliberal Feminism'. Cultural Studies, 28(3), 418–43.
Seddighi, G., & Tafakori, S. (2016). 'Transnational mediation of state gendered violence: the case of Iran'. Feminist Media Studies, 16(5), 925-928.
Shahghasemi, E. (2020). Pornography of Networked Feminism: The Case of Iranian "Feminist" Instagramers'. The 2nd International Conference on Future of Social Sciences and HumanitiesAt. Prague: Diamond Scientific Publishing.
Shojaee, M. (2016). 'Women's voices: The journey towards cyberfeminism in Iran'. ISS Working Paper Series/General Series (621 ), 1-29.
Stine, L., & Bechmann, A. (2014). 'Using APIs for data collection on social media'. The information Society, 30(4), 256-265.
Tafakori, S. (2021). 'Digital Feminism beyond Nativism and Empire: Affective Territories of Recognition and Competing Claims to Suffering in Iranian Women’s Campaigns'. Signs: Journal of Women in Culture and Society, 47(1), 47-80.
Tahmasebi-Birgani, V. (2015). 'Social Media as a site of transformative politics: Iranian women’s online contestations. P. Vahabzadeh, In Iran’s struggles for social justice (ص. 181-198). Palgrave Macmillan.
Varis, P. (2015). Digital ethnography. The Routledge Handbook of Language and Digital Communication (ص. 69-82). در Routledge.
Wood, R., & Litherland, B. (2018). 'Critical feminist hope: the encounter of neoliberalism and popular feminism in WWE 24: Women’s Evolution'. Feminist Media Studies, 18(5), 905-922.
Wood, R., Litherland, B., & Reed, E. (2020)..'Girls being Rey: ethical cultural consumption, families and popular feminism.' Cultural Studies 34, no. 4.
جامعه فرهنگ رسانه
دوره 11، شماره 42
بهار 1401
صفحه 11-42

  • تاریخ دریافت 26 دی 1401