اجتماعی شدن تصویر روحانیون در فیلم‌های دهه‌های 80 و 90 سینمای ایران

نوع مقاله : علمی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکترا ارتباطات دانشگاه تهران
چکیده
نحوۀ بازنمایی از گروه‌های اجتماعی، بر درک و تجربۀ اعضای گروه‌های اجتماعی از خودشان و جایگاه‌شان در جامعه و نگاه دیگران به آن‌ها تاثیر می‌گذارد. این مقاله با مروری بر ادبیات بازنمایی و برساخت گفتمانی رسانه‌ای، به مطالعۀ چگونگی برساخت تصویر روحانیون، به مثابه یک گروه اجتماعی، در فیلم‌های سینمای ایران پرداخته‌است. در این مقاله با استفاده از نشانه‌شناسی انتقادی، تطورات جایگاه روحانیون در جامعه، و نسبت روحانیون با دیگر اقشار جامعه در فیلم‌های سینمای ایران در دو دهۀ اخیر واکاوی شده است. با بهره‌گیری از روش نمونه‌گیری هدفمند، چهار فیلم «زیر نور ماه»، «طلا و مس»، «رسوایی» و «پارادایس» انتخاب و هر فیلم در سه مرحلۀ رمزگان فنی، رمزگان اجتماعی و رمزگان ایدئولوژیک تحلیل شده‌اند.
براساس تحلیل یافته‌ها، شخصیت ایده‌آل روحانی که در این چهار فیلم به تصویر کشیده‌شده‌است «روحانی اجتماعی»ای است که با حضور در میان مردم بر آنان تاثیر می‌گذارد و از آن تاثیر می‌پذیرد؛ گرچه این تصویر، در دوره‌های مختلف، متناسب با گفتمان غالب، دچار تطوراتی شده است. به طور کلی، برساخت اجتماعی تصویر روحانیون در فیلم‌های سینمای ایران، حاکی از دگردیسی تصویر روحانی سنتی تا روحانی اجتماعی و در نهایت، دگردیسی تصور نهاد روحانیت است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The Socialization of the Image of Clergymen on the films of the2000s and 2010s of Iranian Cinema

نویسندگان English

Zeinab Khorramishad 1
reihane heidari 2
1 M. A of Social Communication, The University of Tehran
2 PH.D student of Communication Studies, The University of Tehran
چکیده English

How social groups are represented affects the perception and experience of social group members of themselves and their place in society and how others view them. This article reviews the literature on representation and the construction of media discourse, and studies how the image of the clergy as a social group is constructed in Iranian cinema films. In this article, using critical semiotics, the evolution of the position of clerics in society, and the relationship of clerics with other sections of society in Iranian cinema films in the last two decades has been analyzed. Using purposive sampling method, four films "Under the Moonlight", "Gold and Copper", "Scandal" and "Paradise" were selected and each film was analyzed in three stages: technical codes, social codes and ideological codes.
According to the analysis of the findings, the ideal character of the clergyman portrayed in these four films is a "social clergyman" who influences and is influenced by his presence among the people; However, this image has evolved in different periods, in accordance with the dominant discourse. In general, the social construction of the image of the clergy in Iranian cinema films indicates the transformation of the image of the traditional clergy to the social clergy, and finally, the transformation of the image of the clergy.

کلیدواژه‌ها English

clergymen
movies
Cinema
representation
people
 
استوری، جان (۱۳۹۶). مطالعات فرهنگی درباره فرهنگ عامه، ترجمه حسین پاینده، تهران: آگه.
بارکر، کریس (۱۳۸۷). مطالعات فرهنگی (نظریه و عملکرد). ترجمه مهدی فرجی و نفیسه حمیدی. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
بنت، اندی (۱۳۹۳). فرهنگ و زندگی روزمره. تهران: نشر اختران.
راودراد، اعظم (۱۳۹۱). جامعه شناسی سینما و سینمای ایران. تهران: دانشگاه تهران.
سلطانی، علی‌اصغر (۱۳۸۴). قدرت، گفتمان و زبان (سازوکارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی ایران). تهران: نشر نی.
شرت، ایون. (۱۳۸۷). فسلفه علوم اجتماعی قاره‌ای: هرمنوتیک، تبارشناسی، نظریه انتقادی. مترجم هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
فیسک، جان (۱۳۸۰). فرهنگ تلویزیون. ارغنون. شماره ۱۹.
کوثری، مسعود و عموری، عباس (۱۳۹۲). « تعامل اجتماعی و هم‌گرایی فرهنگی مردم و روحانی؛ خوانشی بینامتنی از سه فیلم دینی (زیر نور ماه، مارمولک، طلا و مس)». دو فصلنامه علمی - پژوهشی دین و ارتباطات. شماره ۴۳: ۱۶۶-۱۲۹.
محمدی، مجید (۱۳۸۲). دین و ارتباطات. تهران: کویر.
منتظرقائم، مهدی و اسفندیاری، محمدجعفر (۱۳۹۷). جستاری در مواجهات معنایی روحانیت و سینمای اجتماعی ایران، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
مهدی‌زاده، سیدمحمد (۱۳۹۳). نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران: همشهری.
نادری، احمد و سلیمانی ساسانی، مجید و اسکندری، علی (۱۳۹۳). تحلیل بازنمایی روحانیت در سینمای ایران مطالعۀ موردی؛ تحلیل گفتمان فیلم «طلا و مس». مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران. شماره ۳: ۵۱۲-۴۹۷.
هاشمی، محمدسجاد و فرخی، میثم (۱۳۹۴). بازنمایی «نگرش مردم به روحانیت» در سینما ایران (مورد مطالعه: سه فیلم زیر نور ماه، مارمولک و طلا و مس). رسانه و فرهنگ. شماره ۹: ۱۳۳-۱۱۱.
هال، استوارت (۱۳۹۱). معنا، فرهنگ و زندگی اجتماعی. ترجمه احمد گل‌محمدی، تهران: نشر نی.
یاسینی، سیده‌راضیه (۱۳۹۷). زیبایی‌شناسی پوشاک زنان پس از انقلاب اسلامی ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
Casey, B., Casey, N., Calvert, ‌., French, L., & Lewis, J. (2002). TELEVISION STUDIES; The Key Concepts. London: Routledge.
دوره 11، شماره 42
بهار 1401
صفحه 43-71

  • تاریخ دریافت 20 اردیبهشت 1401
  • تاریخ پذیرش 16 خرداد 1401