تحلیل انتقادی رسانه های اجتماعی: مطالعه موردی کارکردهای تلگرام و اینستا گرام بر مبنای نظریات مکتب فرانکفورت

نوع مقاله : علمی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری رتباطات
2 کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی
چکیده
هدف این پژوهش تحلیل کاربرد رسانه های اجتماعی در جامعه ایران و استفاده از تلگرام و اینستاگرام با رویکرد نظریه انتقادی مکتب فرانکفورت است. سوال پژوهش این است که آیا فرایندهای ارتباطی  در رسانه های اجتماعی و به طور ویژه در تلگرام  و اینستاگرام با نظریه مکتب فرانکفورت قابل تبیین است؟. یافته­های تحقیق حاکی از آن است که فضای رسانه های اجتماعی به دلیل غالب بودن مسائلی که بعد سرگرمی و تجاری در انها برجسته است و همچنین سیاست زدایی از مسائل اجتماعی با ادبیات مکتب فرانکفورت قابل تبیین است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Internet and culture industry: Case study of Telegram messenger functions in Iran

نویسندگان English

Maryam Moghimi 1
Rogheyeh Mehri 2
1 PhD Comminucation
2 M.A
چکیده English

پژوهش حاضر در پی تحلیل کاربرد اینترنت در جامعه ایران و استفاده از تلگرام با رویکرد نظریه انتقادی صنعت فرهنگ است. تلگرام با فراهم کردن ایجاد کانال به نوعی احیا کننده ارتباطات توده‌ای است. به عبارتی سوال پژوهش این است که آیا ارتباطات جمعی در فضای اینترنت و به طور ویژه فضای کانال‌های تلگرام با نظریه صنعت فرهنگ قابل تبیین است؟ با استفاده از منطق نقد درونی به عنوان روشی کیفی با مصاحبه با کاربران تلگرام به سوال فوق پاسخ داده شده است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که شاهد تجاری شدن عرصه عمومی، برجسته شدن مسائل جنسی، از بین رفتن تمایز بین خبر و سرگرمی و برجسته شدن اخبار حوادث هستیم؛ بنابراین این مسائل باعث سیاست‌زدایی از جامعه خواهند شد.
محصولات هنری فرهنگ انبوه و دیگر تجلیات سطحی هر جامعه در واقع نشان دهنده ویژگی های زیربنایی آن جامعه و همین طور مهمترین جریانات تاریخی یک عصر خاص به شمار می روند(کراکر، 1927، به نقل از نوذری، 1386: 280) از سوی دیگر «میانجی یا وساطت رکن بنیادین تفکر انتقادی و دیالکتیکی است که برخلاف تفکر تکه تکه و شیء شده بورژوایی امور را نه بر اساس روش دیالکتیکی "کلیتهای جزئی" مانند هنر و سیاست و اقتصاد در ارتباطات همیشگی، تاریخی و یکپارچه با همدیگر قرار دارند که جهت شناخت صحیح و راستین آنها باید میانشان «میانجی» و «وساطت» برقرار شود»چون جزیره های پراکنده بلکه در تاثیر و تاثرات متقابل و برسازنده می بیند

کلیدواژه‌ها English

Culture Industry
Internal Criticism
Internet
Telegram Messenger
  • بنت، اندی (1386) فرهنگ و زندگی روزمره، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: انتشارات اختران.
  • بوردیو، پیر(1390) درباره تلویزیون و سلطه زورنالیسم، ترجمه ناصر فکوهی، تهران: فرهنگ جاوید
  • بیچرانلو، عبدالله، صلواتیان، سیاووش، لاجوردی، آزیتا (1397) بازنمود سبک ‌زندگی زنان جوان ایرانی در اینستاگرام. نشریه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دوره 15، شماره 56، صص 112-140.
  • تیلور، پل .ای و هریس، جان. ال (1389) نظریه انتقادی رسانه های گروهی، ترجمه یعقوب نعمتی وروجنی، تهران: انتشارات موسسه جام جم
  • جمادی، سیاوش(1390)ماهیت صنعت فرهنگ و رسانه های فنی از دیدگاه اندیشه و نظریه انتقادی، مطالعات میان رشته ای در رسانه و فرهنگ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، صص.99-121
  • حبیبی، فواد (1392) علیه ایدئولوژی های پایان: آپوکالیپتیسم، منطق سینمای سرمایه داری فاجعه، تهران: انتشارات کتاب آمه.
  • خانیکی، هادی و بابایی، محمود (1390). فضای سایبر و شبکه­های اجتماعی: مفهوم و کارکردها. فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات جامعه اطلاعاتی، دوره اول، شماره 1، صص 71-96.
  • سامانی، سمانه؛ فراهانی، اعظم (1395). هویت آنلاین و اینستاگرام (مطالعة چگونگی نمایش هویت جوانان در اینستاگرام). فصلنامه رسانه، نشریه علمی-ترویجی وسایل ارتباط جمعی. سال بیست و هفتم. شماره پیاپی 103، صص 85-104.
  • عبدالهی نژاد، علیرضا، مجلسی، نوشین، خشونت کلامی مطالعه موردیِ اظهارنظرهای دنبال کنندگان در صفحات اینستاگرام هنرمندان ایرانی، فصلنامه مطالعات نوین، دوره 4،شماره 13،بهار 1397،1-61
  • عمار، ثریا، عدلی­پور، صمد و خاکسار، فائزه (1391). شبکه‏‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران). فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران. دوره 1، شماره 4، صص 155-176.
  • غلامی، فرزاد و بیچرانلو، عبدالله(1399) صنعت فرهنگ و تلویزیون در ایران، تحلیل انتقادی برنامه ماه عسل، شماره 34، صص 373-392
  • کاستلز، مانوئل. (1385). عصر اطلاعات: قدرت و هویت. (چاوشیان، ح. مترجم). تهران: طرح نو.
  • کلنر، داگلاس (1385) فرهنگ رسانه ای و پیروزی نمایش، ترجمه اسماعیل یزدان پور، فصلنامه رسانه سال هفدم، شماره 3، پیاپی 67.
  • کلنر، داگلاس (1392) نظریه انتقادی: از مکتب فرانکفورت تا پسامدرن، ترجمه محمد مهدی وحیدی، تهران: انتشارات سروش
  • کی مور، ریچارد. (1383). دموکراسی و فضای سایبر،ترجمه علیرضا زکوت روشندل،. فصلنامه رسانه ویژه نامه رسانه ها و حوزه عمومی. شماره 59. صص111-89.
  • لیندلاف، تامس و تیلور، برایان (1388) روش تحقیق کیفی در علوم ارتباطات، ترجمه عبدالله گیویان، تهران: انتشارات موسسه همشهری.
  • مجلسی، نوشین (1396). بررسی پدیدة «خشونت کلامی» در شبکه­های اجتماعی مجازی؛ مطالعة موردی اظهارنظرهای دنبال­کنندگان در صفحات اسنستاگرام هنرمندان ایرانی. پایان­نامة کارشناسی ارشد علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی.
  • محمدپور، احمد (1389) روش در روش: درباره ساخت معرفت در علوم انسانی، تهران: انتشارات جامعه شناسان.
  • محمدپور، احمد (1390) روش تحقیق کیفی: ضد روش 2، تهران: جامعه‌شناسان.
  • مهدی زاده، سید. محمد. ( 1383). اینترنت و حوزه عمومی. فصلنامه رسانه ویژه نامه رسانه ها و حوزه عمومی. شماره 59. صص133-111.
  • میلنر، آندرو و براویت، جف (1390) درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر، ترجمه جمال محمدی، تهران: انتشارات ققنوس.
  • نعامی، عبدالله؛ مشبکی، اصغر و آتیه کار، غلامرضا (1395). عوامل مؤثر در خریدهای لذت­باور از راه اینستاگرام. مجله علمی پژوهشی تحقیقات بازاریابی نوین، شماره 21، صص 1-18.
  • نوذری، حسینعلی (1386) نظریه انتقادی مکتب فراکفورت در علوم اجتماعی و انسانی، تهران: انتشارات آگه.
دوره 10، شماره 39
تابستان 1400
صفحه 175-193

  • تاریخ دریافت 24 آذر 1399
  • تاریخ پذیرش 31 فروردین 1400