تدوین استراتژی سیاستگذاری رسانه‌ای و فرهنگی مطلوب در حوزه مدیریت مصرف آب (مطالعه موردی رسانه ملی)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
اشرف امینی 1
صدیقه ببران 2
بیتا شاه منصوری 3
محمدرضا رسولی 3
1 دانشجوی دکتری، گروه ارتباطات، روزنامه‌نگاری و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی
2 عضو هیئت علمی، گروه ارتباطات، روزنامه‌نگاری و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی (نویسنده مسئول)
3 عضو هیئت علمی، گروه ارتباطات، روزنامه‌نگاری و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی؛
10.22034/scm.2025.549058.1953
چکیده
این پژوهش با هدف تدوین استراتژی سیاست‌گذاری رسانه‌ای و فرهنگی مطلوب در حوزه مدیریت مصرف آب، با مطالعه موردی رسانه ملی ج.ا.ا انجام شد تا الگویی بومی و سنجش‌پذیر برای بهره‌گیری از ظرفیت رسانه ملی در اصلاح رفتار مصرفی شهروندان ارائه دهد. چارچوب نظری تحقیق بر پیوند نظریه‌های ارتباطی - از جمله دستورکارگذاری، چارچوب‌بندی، بازاریابی اجتماعی، هنجارهای اجتماعی و رفتار برنامه‌ریزی‌شده- با الگوی مدیریت استراتژیک فرد آر. دیوید استوار است.

روش پژوهش کیفی است. داده‌ها از طریق ۱۵ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با مدیران و استادان آگاه در حوزه رسانه گردآوری شد. نمونه‌ها به‌صورت هدفمند انتخاب و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از روش SWOT برای شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید و نیز ماتریس SPACE برای تعیین موقعیت استراتژیک سازمان انجام شد.

یافته‌ها نشان داد که امتیاز نقاط ضعف سازمان بر نقاط قوت پیشی دارد، در حالی که فرصت‌های محیطی بر تهدیدها غلبه دارند. این ترکیب، رسانه ملی را در ربع «محافظه‌کارانه» قرار می‌دهد؛ بدین معنا که سازمان باید با کاهش ضعف‌ها و بهره‌گیری حداکثری از فرصت‌های ، استراتژی‌های خود را بازآرایی کند. تحلیل ماتریس SPACE نیز این نتیجه را تأیید کرد.مناسب اما مزیت رقابتی پایین و ثبات محیطی منفی دلالت داشت.

بر اساس این نتایج، استراتژی پیشنهادی «محافظه‌کارانه با تمرکز» است که شامل تدوین سند راهبردی و پیوست رسانه‌ای مدیریت مصرف آب، تقویت ارتباط دوسویه با مخاطبان، توسعه محتوای خلاقانه است ، این رویکرد می‌تواند رسانه ملی را از حالت واکنشی خارج کرده و الگویی تعمیم‌پذیر برای سایر حوزه‌های زیست‌محیطی کشور فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Developing an Optimal Media and Cultural Policy Strategy for Water Demand Management

نویسندگان English

Ashraf Amini 1
Sadigheh Babran 2
Bita Shahmansoori 3
Mohammadreza Rasouli 3
1 PhD Student, Department of Communication, Journalism and Media, Islamic Azad University, Central Tehran Branch
2 Faculty Member, Department of Communication, Journalism and Media, Islamic Azad University, Central Tehran Branch (Corresponding Author)
3 Faculty member, Department of Communications, Journalism and Media, Islamic Azad University, Central Tehran Branch;
چکیده English

This study aims to develop an optimal media and cultural policy strategy for water demand management through a case study of the Islamic Republic of Iran Broadcasting (IRIB), proposing a context-sensitive and measurable framework for harnessing the public broadcaster’s capacity to influence citizens’ consumption behavior. The theoretical framework integrates core communication theories—agenda-setting, framing, social marketing, social norms, and the theory of planned behavior—with Fred R. David’s strategic management model, operationalizing a coherent cycle of strategy formulation, implementation, and evaluation. Adopting a qualitative design, the study collected data via fifteen in-depth, semi-structured interviews with senior managers, experts, and academics in media and policy at IRIB, selected purposively and continued to theoretical saturation. Data were analyzed using the SWOT technique to identify internal strengths and weaknesses and external opportunities and threats, and the SPACE matrix to determine the organization’s strategic posture. Findings indicate that internal weaknesses outweigh strengths, whereas environmental opportunities exceed threats, positioning the broadcaster in the “conservative” quadrant of the SPACE matrix. This configuration implies a need to reduce internal deficiencies while leveraging external opportunities. Accordingly, the recommended strategy is “conservative with focus,” comprising: (i) drafting a strategic roadmap and communication annex for water demand management; (ii) strengthening two-way engagement with audiences; (iii) developing creative, multi-format content (documentaries, animation, and multi-channel campaigns); and (iv) fostering cross-sector collaboration with the Ministry of Energy and water utilities. The proposed approach can shift the broadcaster from a reactive stance to an active policy actor in sustainable water governance .

کلیدواژه‌ها English

media strategy
cultural policy
water demand management
national broadcaster
SWOT analysis
 
انتمن، ر. (۱۹۹۳/ترجمه ۱۳۹۸). «چارچوب‌بندی: تبیین یک الگوی شکسته». مطالعات ارتباطات.
ایسنا. (۱۴۰۳/۰۷/۰۱). میانگین مصرف آب تهرانی‌ها در شبانه‌روز ۲۵۰ لیتر است. بازیابی از: https://www.isna.ir/amp/1403070100723/
جلیلوند خسروی، م. و کریمی، م. (۱۴۰۲). راهکارهای اقناع رسانه‌ای مخاطبان برای مدیریت مصرف آب. مطالعات میان‌رشته‌ای در رسانه و فرهنگ، ۱۳(۱)، ۳۳–۶۳.
دیوید، ف. ر. (۱۳۸۱). مدیریت استراتژیک. ترجمه اعرابی و پارسائیان. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
رسولی، م. (۱۳۹۹). مبانی تحقیق کیفی و پارادایم‌های علوم اجتماعی. تهران: دانشگاه تهران.
رسولی، م. و توکلی، ن. (۱۳۹۸). «نمونه‌گیری هدفمند در پژوهش کیفی». پژوهش‌های ارتباطی، ۱۱(۳)، ۱۱۲–۱۳۴.
رودز، ر. (۲۰۱۲). حکمرانی شبکه‌ای. ترجمه فارسی. تهران: نشر نی.
عابدینی، م. (۱۳۸۳). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی. تهران: سمت.
عاملی، س. ر.، بیچرانلو، ع. و غلامی، ف. (۱۴۰۰). تحلیل پیام‌های بحران آب ایران در توییتر فارسی. مطالعات جامعه‌شناختی، ۵۸ (بهار و تابستان)، ۵۹–۸۴.
فیلیک، اووه. (۱۳۹۶). مبانی تحقیق کیفی. ترجمه جلیلی. تهران: نشر نی.
کاوسی، ا. و حیدری‌روچی، م. (۱۳۹۱). بررسی نقش رسانه ملّی در کنترل بحران آب تهران. مطالعات رسانه‌ای، ۷(۲)، ۱۲۵–۱۴۰.
گرانمایه‌پور، ع. و بیگدلی‌نژاد، م. (۱۳۹۲). نقش آموزشی رسانه ملّی در اصلاح الگوی مصرف آب. فصلنامه فرهنگ ارتباطات، ۳ (۹)، ۱۹۵–۲۲۰.
محمدپور، ع. و رضایی، س. (۱۳۷۸). «اشباع نظری در پژوهش‌های کیفی». فصلنامه پژوهش اجتماعی، ۴ (۲)، ۵۵–۷۲.
مک‌کومبز، م. و شاو، د. (۱۹۷۲/ترجمه ۱۳۹۷). «کارکرد دستور کارگذاری رسانه‌ها». فصلنامه افکار عمومی»
هسموندها، د. و راپلی، ت. (۲۰۲۰). سیاست‌گذاری فرهنگی و عرصه عمومی. ترجمه فارسی.
 
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211.
Cheng, W., et al. (2023). Social marketing for sustainable water use: A systematic review. Sustainability, 15(7), 6142.
David, F. R. (2017). Strategic Management: Concepts and Cases (16th ed.). Pearson.
Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58.
Ferraro, P. J., & Price, M. K. (2013). Using nonpecuniary strategies to influence behavior. Review of Economics and Statistics, 95(1), 64–73.
Ferraro, P. J., Miranda, J. J., & Price, M. K. (2011). The persistence of treatment effects with norm-based policy instruments: Evidence from a randomized environmental policy experiment. American Economic Review, 101(3), 318–322.
Fielding, K. S., Spinks, A., Russell, S., McCrea, R., Stewart, R., & Gardner, J. (2013). An experimental test of voluntary strategies to promote urban water demand management. Journal of Environmental Management, 114, 343–351.
Marin, B., et al. (2021). Network governance and complex policy problems. Policy Studies Journal, 49(4), 897–921.
McCombs, M. E., & Shaw, D. L. (1972). The agenda-setting function of mass media. Public Opinion Quarterly, 36(2), 176–187.
UN-Water. (2023). SDG 6 Country Acceleration Case Study—Singapore. Geneva: UN-Water.
Warner, J., et al. (2021). Cape Town’s “Day Zero” water crisis: A manufactured drought? Environment and Urbanization, 33(2), 553–574.
Abedini, M. (2004). Qualitative research methods in social sciences. Tehran: SAMT. [In Persian]
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Ameli, S. R., Bichranlou, A., & Gholami, F. (2021). Analyzing Iranian water crisis messages on Persian Twitter. Sociological Studies, 58(Spring–Summer), 59–84. [In Persian]
Cheng, W., et al. (2023). Social marketing for sustainable water use: A systematic review. Sustainability, 15(7), 6142. https://doi.org/10.3390/su15076142
David, F. R. (2002). Strategic management. Translated by M. A’rabi & A. Parsaeian. Tehran: Cultural Research Office. [In Persian]
David, F. R. (2017). Strategic management: Concepts and cases (16th ed.). Pearson.
Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x
Ferraro, P. J., & Price, M. K. (2013). Using nonpecuniary strategies to influence behavior. Review of Economics and Statistics, 95(1), 64–73. https://doi.org/10.1162/REST_a_00366
Ferraro, P. J., Miranda, J. J., & Price, M. K. (2011). The persistence of treatment effects with norm-based policy instruments: Evidence from a randomized environmental policy experiment. American Economic Review, 101(3), 318–322. https://doi.org/10.1257/aer.101.3.318
Fielding, K. S., Spinks, A., Russell, S., McCrea, R., Stewart, R., & Gardner, J. (2013). An experimental test of voluntary strategies to promote urban water demand management. Journal of Environmental Management, 114, 343–351. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2012.10.048
Flick, U. (2017). An introduction to qualitative research. Translated by A. Jalili. Tehran: Ney Publishing. [In Persian]
Granmayehpour, A., & Bigdelinejad, M. (2013). The educational role of national media in reforming household water consumption patterns. Communication Culture Quarterly, 3(9), 195–220. [In Persian]
Hesmondhalgh, D., & Rapley, T. (2020). Cultural policy and the public sphere. Persian translation. [In Persian]
ISNA. (2024, September 22). Average daily water consumption of Tehran citizens is 250 liters. Retrieved from https://www.isna.ir/amp/1403070100723/ [In Persian]
Jalilvand Khosravi, M., & Karimi, M. (2023). Media persuasion strategies for water consumption management. Interdisciplinary Studies in Media and Culture, 13(1), 33–63. [In Persian]
Kavousi, A., & Heydari-Rouchi, M. (2012). Examining the role of national media in controlling Tehran’s water crisis. Media Studies, 7(2), 125–140. [In Persian]
Marin, B., et al. (2021). Network governance and complex policy problems. Policy Studies Journal, 49(4), 897–921. https://doi.org/10.1111/psj.12460
McCombs, M. E., & Shaw, D. L. (1972). The agenda-setting function of mass media. Public Opinion Quarterly, 36(2), 176–187. https://doi.org/10.1086/268109   
Mohammadpour, A., & Rezaei, S. (1999). Theoretical saturation in qualitative research. Social Research Quarterly, 4(2), 55–72. [In Persian]
Rasouli, M. (2020). Foundations of qualitative research and paradigms of social sciences. Tehran: University of Tehran Press. [In Persian]
Rasouli, M., & Tavakoli, N. (2019). Purposive sampling in qualitative research. Communication Research, 11(3), 112–134. [In Persian]
Rhodes, R. A. W. (2012). Network governance. Persian translation. Tehran: Ney Publishing. [In Persian]
UN-Water. (2023). SDG 6 country acceleration case study—Singapore. Geneva: UN-Water.
Warner, J., et al. (2021). Cape Town’s “Day Zero” water crisis: A manufactured drought? Environment and Urbanization, 33(2), 553–574. https://doi.org/10.1177/09562478211020233
 
جامعه فرهنگ رسانه
دوره 14، شماره 56
پاییز 1404
صفحه 375-412

  • تاریخ دریافت 02 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 08 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 09 آبان 1404