تحول بازنمایی آسیب‌های اجتماعی زنان در سینمای دهه 90 ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده مطالعات فناوری‌های نوین، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، علوم ارتباطات، دانشگاه تهران
10.22034/scm.2025.526793.1883
چکیده
این پژوهش تصویری از آسیب‌های اجتماعی زنان در آیینه دهه 90 سینمای ایران است. جهت استخراج اطلاعات و نشانگان مرتبط با زن در فیلم‌های منتخب، از روش تحلیل محتوای کیفی بهره گرفته شده است. بر این اساس با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، 8 فیلم معرف انتخاب و مورد تحلیل و تفسیر قرار گرفت. نتایج حاصل از تحلیل فیلم‌های دهه 90 نشان می‌دهد که غالب فیلم‌های این دوره زنان قربانیان آسیب‌های اجتماعی هستند که تجاوز و خشنونت جنسی از اهم آنهاست و با رشد آسیب‌های اجتماعی در قالب‌های تجاوز، قتل، اعتیاد در ساختار مردسالارانه، نقش زنان به سمت قربانیان سوق داده شد.

قربانیان این دهه افزون بر گرفتاری و قربانی شدن به دلیل شرایط حاصل از فقر طبقه اجتماعی (ابلق، ابد و یک روز) و طبقه سنتی (شبی که ماه کامل شد)، دچار خفقان و گرفتار در نظامی از ارزش‌های طبقه متوسط هستند که یا توسط خود طبقه متوسط و اعضای آن محکوم به قربانی هستند (عرق سرد)، یا ارزش‌های این طبقه عامل قربانی شدن هستند (پریدن از ارتفاع، هیس دخترها، فروشنده و پریدن از ارتفاع). اگر در دهه‌های گذشته خانه نماد حصر زن در خشونت جسمی و روانی جامعه‌ای مردسالارانه بود، در این دهه زن با آسیب دیگری از جامعه مردسالار از نوع تجاوز و خشنونت جنسی روبرو است و محکوم به تجاوز و قربانی شدن است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Transformation of Social Harm Representation of Women in Iranian Cinema of the 2010s

نویسندگان English

NEDA SHAFIEI 1
hosain ramazani 2
1 Faculty member
2 M.A. in Communication Sciences, University of Tehran
چکیده English

این پژوهش تصویری از آسیب‌های اجتماعی زنان در آیینه دهه 90 سینمای ایران است. جهت استخراج اطلاعات و نشانگان مرتبط با زن در فیلم‌های منتخب، از روش تحلیل محتوای کیفی بهره گرفته شده است. بر این اساس با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، 8 فیلم معرف انتخاب و مورد تحلیل و تفسیر قرار گرفت. نتایج حاصل از تحلیل فیلم‌های دهه 90 نشان می‌دهد که غالب فیلم‌های این دوره زنان قربانیان آسیب‌های اجتماعی هستند که تجاوز و خشنونت جنسی از اهم آنهاست و با رشد آسیب‌های اجتماعی در قالب‌های تجاوز، قتل، اعتیاد در ساختار مردسالارانه، نقش زنان به سمت قربانیان سوق داده شد.

This study seeks to explore how Iranian cinema in the 2010s reflects the social harms experienced by women. Using a qualitative content analysis method, eight selected films were analyzed to identify thematic and symbolic patterns related to women's issues. The findings suggest that most films of this decade portray women as victims of structural violence, with sexual assault and gender-based oppression as prominent themes. In contrast to previous decades where domestic violence was central, in the 2010s, sexual violence and honor-related oppression became dominant. These representations reflect broader shifts in social discourse and expose the deep entrenchment of patriarchal norms. The study emphasizes the need to read cinematic texts as cultural artifacts that both mirror and shape the gender order within society.

کلیدواژه‌ها English

Women in Cinema
Social Harms
Gender Roles
Feminist Analysis
Representation
دوره 14، شماره 55
تابستان 1404
صفحه 77-111

  • تاریخ دریافت 07 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 21 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 24 تیر 1404