جنگ ترکیبی و اخبار جعلی در طول بحران همه گیری کرونا در ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
حسین خوش گفتار مقدم 1
احسان شاه قاسمی 2
1 دانشجوی دکتری ارتباطات در دانشگاه تهران
2 دانشیار، گروه ارتباطات دانشگاه تهران (نویسنده مسئول)
10.22034/scm.2025.494419.1829
چکیده
همه گیری کرونا اگر چه جهان را به گونه‌ای تحت تاثیر قرار داد که از زمان آنفولانزای اسپانیایی در ابتدای قرن بیستم دیده نشده بود اما در ایران به دلیل مسائله پیچیده سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و . . . و همچنین کارزارهای متعدد اخبار جعلی که ارتباطات بحران سلامت را در طول این همه‌گیری هدف قرار می‌دادند وضعیت پیچیده تری ایجاد کرد. این پژوهش از روش ترکیبی توصیفی-پیمایشی برای بررسی گسترش اخبار جعلی درباره ویروس کرونا در ایران استفاده کرده است. در فاز نخست، داده‌کاوی گسترده‌ای روی ۲۱ میلیون توییت منتشرشده بین آذر ۱۳۹۸ تا مهر ۱۴۰۰ انجام شد. در این مرحله ۸۹ روز دارای ترند توییتری مرتبط با کرونا شناسایی شد. سپس ۶ کانال تلگرامی پرمخاطب که محتوای توییتر را بازنشر می‌کردند، تحلیل شدند تا روند گسترش اخبار جعلی بررسی شود. یافته‌ها نشان دادند که بیش از ۵۰٪ از توییت‌های فارسی در بازه بهمن ۹۸ تا خرداد ۹۹ (هم‌زمان با موج اولیه شیوع کرونا در ایران) منتشر شدند. تحلیل‌ها نشان دادند که کارزار‌های جعلی اخبار عمدتاً در جهت بی‌اعتماد کردن مردم به دولت و نهادهای بهداشتی، و دستکاری افکار عمومی درباره واکسیناسیون اجرا شده‌اند. همچنین، مشخص شد که چهار جریان عمده درباره واکسن در توییتر فارسی فعال بودند: حمایت از خرید واکسن خارجی، حمایت از تولید واکسن داخلی، مخالفت با واکسن‌های خارجی، و درخواست واکسن رایگان.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Hybrid War and Fake News During COVID-19 Crisis in Iran

نویسندگان English

Hosein Khoshgoftar Moghaddam 1
Ehsan Shahgahsemi 2
1 Ph.D. Candidate in Communications, University of Tehran
2 Associate Professor, Department of Communications, University of Tehran
چکیده English

Although the COVID-19 pandemic impacted the world in a way not seen since the Spanish flu in the early 20th century, the situation in Iran was even more complex due to intricate political, social, and economic issues, as well as multiple disinformation campaigns targeting health crisis communication during the pandemic. This study employs a mixed-methods descriptive-survey approach to examine the spread of fake news about COVID-19 in Iran. In the first phase, an extensive data mining process was conducted on 21 million tweets published between December 2019 and October 2021. During this stage, 89 days with COVID-related trending topics on Twitter were identified. Subsequently, six highly popular Telegram channels that republished Twitter content were analyzed to investigate the spread of fake news. The findings indicate that more than 50% of Persian-language tweets about COVID-19 were posted between February and June 2020, coinciding with the initial outbreak in Iran. The analysis revealed that disinformation campaigns primarily aimed to erode public trust in the government and health institutions while manipulating public perception regarding vaccination. Additionally, four major narratives about vaccines were identified in Persian Twitter discussions: support for purchasing foreign vaccines, support for domestic vaccine production, opposition to foreign vaccines, and advocacy for free vaccine distribution.

کلیدواژه‌ها English

Fake news
COVID-19
Social media
Manipulation

  •  

    استریت, ج. (1384). رسانه‌های فراگیر، سیاست و دموکراسی. (ح. فقیهی نژاد, مترجم) تهران: موسسه انتشاراتی روزنامه ایران.

    هوشیار, مهدی و مهدی زاده, سید محمد . (1399). چهارچوب‌سازی و گفتمان‌سازی رسانه‌ها در پوشش‌ اخبار (تحلیل گفتمان اخبار در پایگاه های خبر بی.بی.سی فارسی و ایرنا به پوشش وقایع خاورمیانه و شمال آفریقا). فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه, 3(7), 125-163. doi: 10.22034/jiscm.2020.196879.1055

    • Arsalani, A., Sakhaei, S., & Zamani, M. (2022). ICT for children: The continuous need for media literacy. Socio-Spatial Studies, 6(1), 1-11. doi: 10.22034/soc.2022.211944
    • Street, J.(2005). Mass media, politics and democracy. (H. Faghihinejad, Trans.). Tehran: Iran Newspaper Publishing Institute. (In Persain)
    • Hoshiar, M., & Mehdi Zadeh, S. M.(2020). Media framing and discourse production in news coverage (A discourse analysis of news on BBC Persian and IRNA covering Middle East and North Africa events). Interdisciplinary Scientific Quarterly of Communication and Media Studies, 3(7), 125-163. https://doi.org/10.22034/jiscm.2020.196859.1055 (In Persain)
    • Bastick, Z. (2021). Would you notice if fake news changed your behavior? An experiment on the unconscious effects of disinformation. Computers in Human Behavior.
    • Bradshaw, S., & Howard, P. (2018). Challenging truth and trust: A global inventory of organized social media manipulation. The computational propaganda project 1, 1-26.
    • Clark-Ginsberg, A., & Petrun Sayers, E. (2020). Communication missteps during COVID19 hurt those already most at risk. Journal of Contingencies and Crisis.
    • Fallis, D. (2014). A Functional Analysis of Disinformation. iConference. بازیابی از https://www.ideals.illinois.edu/items/47269
    • Halfmann, A., Dech, H., Riemann, J., Schlenker, L., & Wessler, H. (2019). Moving closer to the action: How viewers’ experiences of eyewitness videos in TV news influence the trustworthiness of the reports. Journalism & Mass Communication Quarterly, 96(2), 367-384. https://doi.org/10.1177/1077699018785890
    • Houshyar, M. and Mehdizadeh, S. M. (2020). Framing & Media Discourse through News Coverage (A News Discourse Analysis of Farsi BBC & IRNA on the News Coverage of Middle East & North Africa). Journal of Interdisciplinary Studies in Communication and Media, 3(7), 125-163. doi: 10.22034/jiscm.2020.196879.1055
    • Jozwiak, R. (2020). EU Monitor Sees Drop In COVID-19 Disinformation. بازیابی از RadioFreeEurope RadioLiberty: https://www.rferl.org/a/covid-19-disinformation-eu-decreasekremlin-china-bill-5g-gates/30625483.html
    • Kalsnes, B. (2018, September 26). Fake News. بازیابی از Oxford Communication Research Encyclopedia: https://oxfordre.com/communication/display/10.1093/acrefore/9780190228613.001.0001/acrefore-9780190228613-e-809;jsessionid=E5D4DA7BD470FBED0CFD17A4ED88E6BE#
    • Nosrati, S., Sabzali, M., Arsalani, A., Darvishi, M., & Aris, S. (2023). Partner choices in the age of social media: are there significant relationships between following influencers on Instagram and partner choice criteria?. Revista De Gestão E Secretariado, 14(10), 19191–19210. https://doi.org/10.7769/gesec.v14i10.3022
    • Nosraty, N., Sakhaei, S., & Rezaei, R. (2021). The impact of social media on mental health: A critical examination. Socio-Spatial Studies, 5(1), 101-11. doi: 10.22034/soc.2021.212042
    • Sabbar, S. and Matheson, D. (2019). Mass Media vs. the Mass of Media: A Study on the Human Nodes in a Social Network and their Chosen Messages. Journal of Cyberspace Studies, 3(1), 23-42. doi: 10.22059/jcss.2019.271467.1031
    • Shahghasemi, E. (2021). Rich Kids of Tehran: The Consumption of Consumption on the Internet in Iran. Society . DOI : 10.1007/s12115-021-00626-3.
    • Shahghasemi, E., Gholami, F. & Alikhani, Z. Global patterns of social media use and political sentiment. Discover Global Society 3, 36 (2025). https://doi.org/10.1007/s44282-025-00171-y
    • Shahghasemi, E., Prosser, M. (2019). The Middle East: Social Media Revolution in Public and Private Communication. International Conference on Future of Social Sciences and Humanities, Warsaw. https://www.doi.org/10.33422/fshconf.2019.06.345 1-17.
    • Soroori, A., Arsalani, A., & Toosi, R. (2020). Risk management at hazardous jobs: A new media literacy?. Socio-Spatial Studies, 4(1), 13-24. doi: 10.22034/soc.2020.212126
    • Street, J. (2021). Media, politics and democracy. (Translated by H. Faghihi). Tehran: Moaseseye Entesharatie Iran.
    • Tandoc, E. C., Lim, Z. W., & Ling, R. (2017). Defining “Fake News”: A typology of scholarly definitions. Digital Journalism, 6(2), 137–153. https://doi.org/10.1080/21670811.2017.1360143
    • Vosoughi, S., Roy, D., & Aral, S. (2018). The spread of true and false news online. science, 359(6380), 1146-1151. https://doi.org/10.1126/science.aap9559
    • Zamani, M., Nourbakhsh, Y., & Nayebi, H. (2021). Presenting a pattern for promoting social health through social networks (Case study: Instagram social network). New Media Studies, 7(28), 42-1. doi: 10.22054/nms.2022.63698.1277
جامعه فرهنگ رسانه
دوره 14، شماره 54
بهار 1404
صفحه 85-114

  • تاریخ دریافت 27 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 20 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 10 اسفند 1403