انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات جامعه فرهنگ رسانه 2322-3855 مقالات آماده انتشار 2025 09 03 Presenting the evaluation and measurement framework of digital literacy and skills based on the selected measures from international ICT indices تدوین چارچوب ارزیابی و سنجش سواد و مهارت دیجیتال بر اساس سنجه های منتخب از شاخص‌های بین المللی ICT 228365 10.22034/scm.2025.462110.1773 FA عاطفه فرازمند مدیر گروه مطالعات برنامه ریزی تحول دیجیتال، پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، تهران، ایران 0009-0007-7286-3250 فرشاد حکمی زاده عضو هیئت علمی گروه مطالعات برنامه ریزی تحول دیجیتال، پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، تهران، ایران 0009-0003-3099-6232 سمانه ذاکری دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم اجتماعی-جامعه شناسی Journal Article 2024 06 10 Given the fundamental role of literacy and digital skills in the fields of communication and media literacy, monitoring and strengthening digital skills have become one of the main concerns of policymakers. On the other hand, the increasing digital divide in the fields of literacy and digital skills and its effects on the socio-economic well-being of citizens necessitate evidence-based policymaking more than ever before; therefore, the development of frameworks for continuous monitoring and evaluation of the level of literacy and digital skills has become of utmost importance. In this article, an attempt has been made to introduce a coherent and integrated categorization of these indicators by focusing on the literacy and digital skills indicators presented in international indices. In the framework presented, 73 indicators extracted from international indices are classified into 9 skill groups including: practical skills, skills infrastructure, innovation skills, practical training, governance skills, needs assessment skills, learning in education, quality of higher education, and quantity of higher education, and ultimately clustered under three major areas of education, governance, and application. The framework presented can assist policymakers and planners in various cultural and social fields, especially in communication and information technology, in understanding and distinguishing the key elements of programs and monitoring by integrating indicators related to literacy and digital skills, and by evaluating the performance of relevant institutions and organizations, assess their success in strategies and actions taken. با توجه ‌به نقش اساسی سواد و مهارت دیجیتال در حوزه ارتباطات و سواد رسانه، طرح های پایش و تقویت مهارت‌های دیجیتال به یکی از اصلی ترین دغدغه‌های سیاست‌گذاران تبدیل شده است. از طرفی روند فزاینده شکاف دیجیتال در حوزه‌های سواد و مهارت دیجیتال و اثرات آن بر روی زیست اجتماعی شهروندان، نیاز به سیاست‌گذاری مبتنی‌بر نتایج و شواهد را بیش‌ازپیش ضروری ساخته؛ بنابراین، تدوین چارچوب‌هایی برای پایش و ارزیابی مستمر وضعیت سطح سواد و مهارت‌های دیجیتال، از اهمیت بالایی برخوردار گشته است. در مقالۀ حاضر تلاش شده است تا با تمرکز بر سنجه های سواد و مهارت دیجیتال معرفی شده در شاخص‌های بین المللی، یک دسته‌بندی منسجم و یکپارچه از این سنجه ها ارائه شود. در چارچوب ارائه شده، سنجه‌های 73 گانه که از شاخص‌های بین‌المللی استخراج شده اند در 9 گروه از سنجه‌های مهارتی شامل: مهارت‌های کاربردی، زیرساخت مهارت، مهارت نوآوری، آموزش‌های کاربردی، حکمرانی مهارت، نیازسنجی مهارت، فراگیری در تحصیلات، کیفیت تحصیلات عالی و همچنین کمیت تحصیلات عالی خوشه‌بندی ‌شده و نهایتاً در ذیل سه حوزه کلان آموزش، حکمرانی و کاربرد مقوله‌بندی گردیده اند. چارچوب ارائه شده می‌تواند با یکپارچه‌سازی سنجه‌های مرتبط با سواد و مهارت دیجیتال به سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان در حوزه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی خصوصاً ارتباطات و فناوری اطلاعات در شناخت و تفکیک سرفصل‌های برنامه‌ و پایش یاری برساند و با بررسی عملکرد دستگاه‌ها و سازمان‌های ذی‌ربط، میزان موفقیت آنها را در راهبردها و اقدامات انجام شده مورد ارزشیابی قرار دهد.