انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات جامعه فرهنگ رسانه 2322-3855 14 54 2025 04 21 Rhetoric in the Expository Documentary Mode and Its Application in Historical Documentary Films: A Case Study of "Persepolis - Chicago" and "Razmara: A Silent Dossier" رتوریک در شیوه مستند توضیحی و بکارگیری آن در فیلم مستند تاریخی: مطالعه موردی مستندهای «پرسپولیس -شیکاگو» و «رزم‌آرا؛ یک دوسیه‌ی مسکوت» 279 307 219848 10.22034/scm.2025.512517.1863 FA اقبال خالدیان دانشجوی دکتری ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران 0009-0009-5968-6266 محمد سوران قانعی فرد فوق لیسانس تهیه کنندگی دانشگاه صداوسیما (نویسنده مسئول) Journal Article 2025 03 15 This study aims to analyze rhetoric in expository documentaries and their use of Aristotelian persuasive strategies in narrating historical subjects. To this end, two expository documentaries, Persepolis-Chicago and Razmara, which focus on ancient and contemporary Iranian history, were selected and analyzed as case studies. The research is based on Aristotle’s rhetorical theory and contemporary perspectives on persuasion in historical documentaries. Using a qualitative approach and rhetorical semiotics, the study examines the content of these documentaries. Data were collected through close observation, analysis of the narrator’s discourse, evaluation of visual elements and editing, and classification based on Aristotle’s rhetorical model.<br /><br />Findings indicate that Persepolis-Chicago places the greatest emphasis on pathos by depicting the loss of Iran’s historical artifacts and the injustice of their non-repatriation. The documentary employs emotionally charged imagery, evocative music, and an affective narrative to elicit audience empathy. In contrast, Razmara: A Silent Dossier not only utilizes pathos but also draws upon logos by presenting historical documents and archival reports, thereby constructing a data-driven argument.<br /><br />Both documentaries employ ethos to establish trust with the audience. However, the latter achieves greater credibility through the inclusion of firsthand witnesses and an impartial narrative, despite its strategic weakness in employing an on-screen narrator. The study concludes that the effectiveness of historical documentaries is determined not only by the accuracy of the data presented but also by the manner in which they are narrated and structured. In other words, documentaries are not merely representations of history; they actively participate in shaping historical narratives. این پژوهش با هدف تحلیل ابزارهای بلاغی در مستندهای شیوه توضیحی و نحوه استفاده آن‌ها از استراتژی‌های اقناعی ارسطویی (لوگوس، پاتوس و اتوس) در شکل‌دهی به روایت موضوعات تاریخی، انجام شده است. در این راستا، دو مستند توضیحی «پرسپولیس-شیکاگو» و «رزم‌آرا؛ یک دوسیه‌ی مسکوت» با محوریت تاریخ کهن و معاصر ایران به ‌عنوان نمونه‌های موردی انتخاب و از منظر بلاغی تحلیل شده‌اند. مباحث نظری این پژوهش بر نظریه بلاغی ارسطو و دیدگاه‌های معاصر درباره اقناع در مستندهای تاریخی استوار است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل و نشانه‌شناسی بلاغی بوده و داده‌ها از طریق مشاهده دقیق مستندها، بررسی گفتار راوی، تحلیل عناصر تصویری و تدوین و طبقه‌بندی داده‌ها بر اساس مدل بلاغی ارسطویی گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مستند «پرسپولیس-شیکاگو» بیشترین تأکید را بر پاتوس داشته و با استفاده از تصاویر احساسی، موسیقی اثرگذار و روایت عاطفی، همدلی مخاطب را برانگیخته است. در مقابل، مستند «رزم‌آرا؛ یک دوسیه‌ی مسکوت» علاوه بر پاتوس، بر لوگوس نیز تمرکز داشته و از مدارک مستند، گزارش‌های آرشیوی و تحلیل‌های تاریخی برای تقویت استدلال بهره برده است. هر دو مستند با اتکا به اعتبار منبع و راوی، تلاش در جلب اعتماد مخاطب داشته‌اند، اگرچه ضعف در به‌کارگیری راوی درون‌صحنه دیده می‌شود. نتایج نشان می‌دهد که تلفیق مؤثر ابزارهای بلاغی می‌تواند تأثیر مستقیمی بر قدرت اقناعی مستندهای تاریخی داشته باشد و نحوه روایت، به اندازه صحت داده‌ها، در بازنمایی تاریخ اهمیت دارد. https://www.jscm.ir/article_219848_9ebebd870a53f5f68d56a7a7e1f36c70.pdf